FAO Direktörü Çü, Roma'daki "Roma Beslenme Haftası" etkinliğinde Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların küresel tarım-gıda sistemi için şok oluşturduğunu açıkladı. Çü, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından boğazdaki gemi trafiğinde yaşanan kesintilerin petrol, sıvılaştırılmış doğal gaz, sülfür ve gübre taşımacılığını halihazırda etkilediğini belirtti. Etkinliğe İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Dünya Gıda Programı İcra Direktörü Cindy McCain ve Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu Başkanı Alvaro Lario da katıldı.
Çü, "Bugün tanık olduğumuz şey, yalnızca jeopolitik bir kriz değil küresel tarım-gıda sistemi için bir şoktur" ifadesini kullandı. FAO Direktörü, krizin en büyük etkilerinin hemen ortaya çıkmayabileceğini, sonuçların aylar sonra çiftçilerin daha az ekim yapması, daha az gübre kullanması ya da üretim maliyetlerini karşılayamaması nedeniyle düşük hasatla görülebileceğini ifade etti.
Tarımsal girdi maliyetlerinde yükseliş baskısı
Hürmüz Boğazı, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin ve LNG ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği kritik bir koridor konumunda. Boğazdaki aksaklığın gübre taşımacılığını etkilemesi, üre ve amonyum bazlı girdilerin maliyetini yukarı çekiyor; 2022'deki Karadeniz tahıl koridoru krizinde de benzer bir mekanizma işlemiş, gübre fiyatlarındaki sıçrama bir sonraki hasat sezonuna verim kaybı olarak yansımıştı. Çü, "Ekonomik maliyetler yükselmeden önce erken harekete geçmeliyiz" diye konuştu.
Sanchez'ten açlık vurgusu
Etkinlikte konuşan İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, "Açlık, füzelerden daha ekonomik bir silahtır. Bu uluslararası hukukun ihlalidir. Açlık skandaldır" dedi. Sanchez, çocuklarda yetersiz beslenmenin en ağır belirtilerinden birinin sessizlik olduğunu hatırlatarak İsrail ablukası altındaki Gazze'de halkın ve çocukların açlıktan muzdarip olduğunu vurguladı. İspanya Başbakanı, sivil altyapılara yönelik saldırıları kınadıklarını ve düşmanlıkların sona ermesine dair çabaları desteklediklerini aktardı.
Türkiye için dolaylı kanal
Tarımsal girdi maliyetlerindeki olası yükseliş, net gübre ithalatçısı konumundaki Türkiye için maliyet baskısı taşıyor; gıda enflasyonu ve cari açık görünümü üzerinden TCMB'nin dezenflasyon patikasına ek bir dış risk eklenmiş durumda. Brent petrol ve LNG fiyatlarındaki seyir ile Hürmüz'deki seyrüsefer verileri, önümüzdeki dönemde tarım-gıda zinciri açısından izlenmesi gereken temel göstergeler arasında değerlendiriliyor.
