Brent petrol 10 Eylül sabahında 101 dolar civarında işlem görerek 100 dolar eşiğinin üzerindeki seyrini korudu. Fiyatı destekleyen ana unsur, Orta Doğu’dan dünya piyasalarına ulaşan petrol hacmindeki kaybın sürmesi. Hürmüz Boğazı’ndaki düşük sevkiyat, alternatif rotalardaki kapasite baskısı ve azalan küresel stoklar arz tarafındaki sıkılığı artırıyor.
Güncel ekranda Brent 101,00 dolar/varil seviyesinde, günlük değişim yüzde -0,21 düzeyindeydi. Önceki kapanış 101,21 dolar oldu. Gün içindeki sınırlı geri çekilmeye rağmen fiyat, son bir ayda yaklaşık yüzde 13,6 yükselmiş durumda.
Körfez’den çıkan petrol savaş öncesinin altında
Körfez’den yapılan petrol ihracatındaki eksik hacim, fiyatın 100 doların üzerinde kalmasında doğrudan arz kanalı oluşturuyor. Reuters’ın tanker ve sektör verilerine dayanan analizine göre bölgenin toplam petrol ihracatı yaklaşık 15-16 milyon varil/gün seviyesinde; bu miktar savaş öncesi hacmin yaklaşık üçte iki düzeyinde.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen akışın istikrarsız olması da fiziki piyasayı sıkı tutuyor. Tankerlerin takip sistemlerini kapattığı “karanlık geçişler” toplam hacmin ölçümünü zorlaştırsa da, sektör verileri normal dönemdeki sevkiyatın tam olarak geri dönmediğini gösteriyor. Akıştaki belirsizlik, petrolün bulunabilirliği kadar teslimat riskini de fiyatlıyor.
Stok tamponu daraldıkça yeni kesinti daha etkili oluyor
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), küresel petrol stoklarının 2026’nın ikinci çeyreğinde günlük ortalama 3,9 milyon varil azaldığını hesaplıyor. Kurum üçüncü çeyrekte günlük 3,0 milyon varil, dördüncü çeyrekte ise 1,7 milyon varillik ilave stok düşüşü bekliyor.
Stokların azalması, yeni bir üretim veya sevkiyat kesintisini karşılayacak tamponu küçültüyor. Bu nedenle Hürmüz geçişlerinde yeniden yaşanabilecek daralma ya da Orta Doğu’daki üretim kaybının büyümesi, önceki aylara göre fiyatlara daha hızlı yansıyabilecek bir piyasa yapısı oluşturuyor.
Alternatif rotalar arz kaybını tamamen kapatmıyor
Körfez üreticileri boru hatları, Kızıldeniz çıkışları ve gemiden gemiye aktarma gibi alternatif yöntemlerle ihracatı sürdürüyor. Ancak bu kanalların kapasitesi Hürmüz üzerinden geçen normal hacmi bütünüyle ikame etmiyor. Bazı alternatif güzergâhların daha uzun ve maliyetli olması da lojistik primini artırıyor.
EIA, Orta Doğu’daki petrol üretimi ve ticaret akışlarının çatışma öncesi ortalamalara büyük ölçüde dönmesinin 2027’nin ikinci çeyreğini bulabileceğini öngörüyor. Kurum, stokların yeniden oluşmaya başlaması ve arzın normalleşmesi halinde Brent fiyatında kademeli gerileme bekliyor.
Yükselişi sınırlayan karşı güçler var
Arz sıkışıklığı Brent’i desteklerken fiyatın daha hızlı yükselmesini sınırlayan unsurlar da bulunuyor. ABD, Kanada ve Guyana’dan gelen üretim artışı, Rusya’nın ihracatını sürdürmesi ve yüksek fiyatların petrol talebini azaltması kaybın bir bölümünü dengeliyor.
Bu denge, Brent’in 100 doların üzerinde kalmasına rağmen arz şokunun büyüklüğüyle orantılı daha sert bir sıçrama yapmamasını açıklıyor. Kısa vadede yön açısından Hürmüz’den geçen gerçek sevkiyat hacmi, Orta Doğu’daki üretimin ne hızda geri döneceği ve küresel stokların seyri belirleyici olacak.
