Donald Trump’ın yeni çağrısı, Rusya’nın enerji gelirlerini hedefleyen yaptırım tasarısındaki ekonomik baskı araçlarının İran’a da uzatılmasının önünü açabilir. ABD Başkanı, 19 Temmuz’da Cumhuriyetçilere İran’ın tasarıya eklenmesi gerektiğini söyledi ve Lindsey Graham’ın da bunu isteyeceğini savundu. Trump ayrıntı vermediği için İran hükümlerinin hangi kurumları, sektörleri veya üçüncü ülke ticaretini hedefleyeceği henüz bilinmiyor; tasarı da Kongre’de yasalaşmış değil.
Cumhuriyetçi ve Demokrat senatörlerin desteklediği revize metin 14 Temmuz’da açıklanmıştı. Tasarı, Rus petrolü ve doğal gazının en büyük beş alıcısına yüzde 100’e kadar gümrük vergisi uygulanabilmesine, Rus finans kuruluşları ile gölge filonun yaptırım kapsamına alınmasına ve büyük enerji projelerinin hedeflenmesine imkân tanıyor. Başkanın ulusal çıkar gerekçesiyle bazı yaptırımlardan feragat edebilmesi de metinde yer alıyor.
Tasarıdaki tarife, tanker ve enerji projesi hükümlerinin piyasalara hangi kanallardan yansıyabileceği, Rusya yaptırımının petrol fiyatlarına etkisi başlıklı Endeks24 analizinde ayrıntılandırıldı. Reuters’ın aktardığı 19 Temmuz paylaşımı ise Trump’ın 14 Temmuz’da dile getirdiği İran ve Hizbullah bağlantılı hükümlerin eklenebileceği yönündeki açıklamasını, Cumhuriyetçilere yönelik doğrudan bir çağrıya dönüştürdü.
İran maddelerinin kapsamı henüz net değil
İran’ın ülke olarak mı hedefleneceği, belirli devlet kurumları ve şirketlerin mi kapsama alınacağı ya da İran’la ticaret yapan üçüncü ülkelere ikincil yaptırımlar mı uygulanacağı açıklanmadı. Yeni maddelerin başkanlık muafiyetiyle nasıl ilişkilendirileceği ve tasarının oylama takviminin etkilenip etkilenmeyeceği de belirsizliğini koruyor.
Tasarının hazırlanmasına öncülük eden Güney Carolina Senatörü Lindsey Graham, 11 Temmuz gecesi 71 yaşında yaşamını yitirdi. Graham’ın ofisi ilk açıklamasında ölümün kısa süreli ve ani gelişen bir rahatsızlığın ardından gerçekleştiğini bildirdi. Associated Press’in aktardığı ön bulgular ise ölüm nedenini damar sertliğine bağlı aort diseksiyonu olarak gösterdi. Graham, ölümünden bir gün önce Trump yönetimiyle güncellenmiş Rusya yaptırım metni üzerinde anlaşmaya varıldığını açıklayan dört senatörden biriydi.
