ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen müzakerelerde anlaşma için “zamana ihtiyaç olduğunu” söyledi ve ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukasını sürdüreceğini açıkladı. Trump, Truth Social paylaşımında ablukaların “anlaşma onaylanıp imzalanana kadar tam olarak yürürlükte kalacağını” belirtti. Açıklama, hafta sonu tarafların mutabakata yakın olduğu yönündeki beklentilerin ardından geldi.
Mesajın ardından petrol piyasasında sert fiyat hareketleri görüldü. Brent petrol yüzde 4’ün üzerinde gerileyerek 98,83 dolara kadar indi. ABD tipi ham petrol WTI ise 92,03 dolar seviyesine düştü. Brent petrolün mayıs başından bu yana ilk kez 100 doların altına sarkması dikkat çekti.
Piyasadaki rahatlama burada sınırlı kaldı. İran Devrim Muhafızları, son 24 saatte Hürmüz Boğazı’ndan yalnızca 33 geminin geçtiğini açıkladı. Savaş öncesinde günlük geçiş hacmi yaklaşık 140 gemi seviyesindeydi. Küresel petrol ve LNG sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’si bu koridordan taşınıyor.
Trump yönetiminden üst düzey yetkililer, İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumu bırakmayı “prensipte” kabul ettiğini savundu. Ancak Washington yönetimi önce Hürmüz’de geçişlerin normalleşmesini, ardından nükleer detayların müzakere edilmesini istiyor. İran tarafı ise anlaşmanın kapsamına ilişkin resmi doğrulama yapmadı.
Enerji piyasasında kırılganlık sürüyor
Enerji piyasaları artık yalnızca diplomatik temaslara değil, fiili sevkiyat kapasitesine odaklanıyor. Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi Başkanı’nın değerlendirmesine göre savaş bugün sona erse bile Hürmüz’de tam kapasite akışın 2027’nin ilk yarısından önce geri dönmesi zor görülüyor. Bu tablo, enerji maliyetlerindeki baskının kalıcı hale gelme riskini artırıyor.
ABD içinde de Trump yönetimine yönelik eleştiriler sertleşmeye başladı. Eski Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve bazı Demokrat senatörler, ortaya çıkan çerçevenin Barack Obama dönemindeki 2015 İran nükleer anlaşmasından büyük ölçüde farklı olmadığını savundu. Senatör Chris Van Hollen, mevcut taslağın “savaş öncesi statükoya dönüşten biraz fazlası” olabileceğini söyledi.
Buna rağmen enerji hattındaki risk tamamen ortadan kalkmış değil. İran’ın Hürmüz üzerindeki kontrol vurgusunu sürdürmesi ve ABD’nin ablukayı kaldırmaması, tanker taşımacılığı ve sigorta maliyetlerinde yeni baskılar yaratıyor. Avrupa ve Asya’daki enerji ithalatçıları alternatif tedarik yollarını hızlandırmaya başladı.
