Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda etiketlerinde tüketiciyi yanıltan ifade ve görsellere karşı kapsamlı bir düzenleme paketini devreye aldı. Yeni kurallarla birlikte aroma verici kullanılarak üretilen ürünlerde gerçek meyve, süt, çikolata veya benzeri gıda görsellerinin kullanımı yasaklandı. Ürün etiketlerinde “aromalı” ifadesinin açık ve belirgin şekilde yer alması zorunlu hale geldi.
Düzenleme yalnızca görsellerle sınırlı kalmadı. Bakanlık, “... tadında”, “... lezzeti” ve “... keyfi” gibi ifadelerin kullanım alanını da sert biçimde daralttı. Özellikle tereyağı aromalı margarinler, kokolin ürünleri ve sütlü buzlu ürünlerde tüketicide gerçek ürün algısı oluşturabilecek ifadeler yasak kapsamına alındı.
Asıl kritik eşik ise etiket güvenilirliğinde oluştu. Bakanlık, Avrupa Birliği listesinde yer alan 189 yeni gıda bileşenini mevzuata dahil ederken, 32 ürünü kapsam dışında bıraktı. GDO’lu mikroorganizma kullanılarak üretilenler, domuz kaynaklı içerikler ve böcek bazlı bazı ürünler yeni listeye alınmadı.
Yeni sistemde ürün adı ve net miktarın tüketicinin doğrudan görebileceği alanda bulunması zorunlu hale geldi. Alkol, tatlandırıcı ve şeker içeren ürünlerde bu bilgilerin ayrıca belirgin biçimde yazılması şartı getirildi. Düzenleme, özellikle hızlı tüketim ürünlerinde ambalaj stratejilerini doğrudan etkileyecek yeni bir maliyet alanı oluşturdu.
Yanıltıcı marka ve görsellere sınırlama geldi
“Köy ürünü” algısı oluşturan marka ve ifadeler için de yeni sınırlar çizildi. Kanatlı hayvan ürünlerinde yetiştirme metoduna uygun olmayan görsellerin kullanımı engellenirken, ithal ürün algısı oluşturan marka ve ambalaj unsurları da yasak kapsamına alındı.
Bitkisel yağlarda zeytin görsellerinin kullanımı yalnızca zeytinyağı ürünleriyle sınırlandırıldı. İçeriğinde krema bulunmayan ürünlerde “krema” ifadesi yerine “krema sos” ibaresinin kullanılması zorunlu hale geldi. Yer fıstığıyla üretilen baklavalarda yalnızca “fıstıklı” ifadesinin kullanılması da artık mümkün olmayacak.
Piyasanın odaklandığı temel risk ise uyum maliyetlerinde büyüyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli gıda üreticilerinin yeni etiketleme standartlarına geçiş sürecinde ambalaj, baskı ve stok yönetimi maliyetleriyle karşılaşabileceği değerlendiriliyor.
Perakende ve hızlı tüketim sektöründe yeni dönem
Yeni düzenleme, yalnızca üreticileri değil zincir marketleri, restoranları ve toplu tüketim noktalarını da kapsıyor. Menü içeriklerinde enerji değerlerinin belirtilmesi ve tüketicinin tercihlerini etkileyebilecek bileşenlerin açık şekilde sunulması zorunlu hale geldi.
Bitki çaylarında hazırlama yönteminin etikette yer alması şartı getirilirken, yenilebilir buzlu ürünlerde “dondurma” algısı oluşturabilecek ifadeler de yasaklandı. Bakanlık ayrıca silah, kafatası, göz ve beyin gibi şekillerle ürün satışının önüne geçti.
