Trump, 7 Temmuz'da Ankara'daki NATO Zirvesi'nde Erdoğan'ın yanında otururken "Yaptırımları kaldıracağız" dedi. ABD Başkanı'nın CAATSA yaptırımlarına ilişkin bu çıkışının ardından, iktidara yakın iki gazetenin köşe yazarları S-400 hava savunma sistemlerinin üçüncü bir ülkeye devredilebileceği iddiasını gündeme taşıdı. Ancak böyle bir satışa dair resmi ya da yabancı kaynaklı bir teyit bulunmuyor.
Yaptırımları kaldıracağız. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemeyiz.
Donald Trump · NATO Zirvesi, Ankara, 7 TemmuzTrump'ın Erdoğan'la görüşmesinde sarf ettiği bu sözler, 2020'den bu yana donmuş bir dosyayı yeniden hareketlendirdi. CAATSA yaptırımları, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle uygulanmış, aynı süreçte Ankara F-35 savaş uçağı programından da çıkarılmıştı.
S-400'ler üçüncü bir ülkeye mi satılıyor
Bu soru, Hürriyet yazarı Abdülkadir Selvi ile Yeni Şafak yazarı Yahya Bostan'ın köşe yazılarının ardından gündeme geldi. Selvi, "edindiğim bilgilere göre" ifadesiyle S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye satıldığını öne sürdü ve alıcı olarak Körfez'de Birleşik Arap Emirlikleri ile Katar'ın konuşulduğunu aktardı. Bostan ise iddiayı daha temkinli biçimde, NATO kulislerinde sistemlerin üçüncü bir ülkeye gönderilip gönderilmeyeceğinin tartışıldığı şeklinde ele aldı. İki yazar da hangi ülkenin alıcı olduğuna dair resmi açıklamanın beklenmesi gerektiğini vurguladı.
Yabancı basın ne diyor
Reuters, Associated Press, Axios, Wall Street Journal ve Defense News gibi kuruluşlarda S-400'lerin üçüncü bir ülkeye satıldığına dair doğrulanmış bir haber yer almıyor. ABD basınında öne çıkan başlık satış değil; Trump'ın CAATSA'yı kaldırma isteği, Türkiye'nin F-35 programına olası dönüşü ve savunma sanayii iş birliğinin geleceği. Middle East Eye'a konuşan analistler, sistemlerin çalışamaz hale getirilmesini ya da üçüncü bir ülkeye gönderilmesini yalnızca olası bir uzlaşı senaryosu olarak tanımlıyor; kesinleşmiş bir adım olarak değil.
Yaptırımlar neden yeniden gündemde
Trump'ın açıklaması, yaptırımların geleceğini yeniden tartışmaya açtı. Sürecin hukuki tarafı doğrudan değil: CAATSA bir federal yasa olduğundan, kaldırılması Kongre'nin denetiminden geçmeyi gerektiriyor. Trump yönetimi geçtiğimiz dönemde Türkiye'nin yerli savaş uçağı KAAN için gereken motorların satışında ilerleme kaydettiğini Kongre'ye bildirmişti. İsrail Başbakanı Netanyahu ise Türkiye'ye F-35 ve motor satışına açıkça karşı çıkıyor.
Selvi, satışın gerçekleşmesi halinde Türkiye'nin hem CAATSA yaptırımlarından kurtulabileceğini hem de sistemlerin satışından gelir elde edebileceğini savundu. Yine de tablonun netleşmesi tarafların resmi açıklamalarına bağlı. Şimdilik elde kesin olan tek şey, ABD Başkanı'nın yaptırımları kaldırma niyetini kamuoyu önünde dile getirmesi; sistemlerin üçüncü bir ülkeye devri ise henüz iddia ve kulis düzeyinde.
