ABD Merkez Komutanlığı, Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası tanınan geçiş şeritlerinin İran tarafından döşendiğini belirttiği deniz mayınlarından temizlendiğini açıkladı. CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, ticari geçişlerin yeniden ivme kazandığını söylerken gemi takip verileri toparlanmanın kırılgan kaldığını gösteriyor.
Cooper, mayın temizliğinde ABD Donanması dalgıçları, Navy SEALs unsurları ve kara, deniz, hava kuvvetleri ile Deniz Piyadeleri’ne bağlı hava araçlarının görev yaptığını söyledi. Operasyonun “zorlu ve tehlikeli” koşullarda yürütüldüğünü belirten Cooper, uluslararası gemi rotalarının açık olduğunu ve geçiş hareketliliğinin artmaya başladığını savundu.
Trafik artışı henüz kalıcı bir normalleşmeye işaret etmiyor
Sahadaki gemi takip verileri, güvenlikteki iyileşmenin ticari akışa aynı hızda yansımadığını gösteriyor. Reuters’ın aktardığı Kpler ön verilerine göre 27 Ağustos Perşembe günü Hürmüz’den 7 emtia gemisi geçti. Bu sayı bir gün önce 17, son 10 günlük ortalamada ise 15’ti. Gemilerin transponderlerini kapatabilmesi nedeniyle günlük sayımlar daha sonra revize edilebiliyor.
Daha geniş trafik göstergeleri de boğazdaki hareketliliğin savaş öncesi düzeyin yalnızca yaklaşık yüzde 5-15’i arasında kaldığına işaret ediyor. Çatışma öncesinde Hürmüz’den günde 20 milyon varilin üzerinde petrol akışı gerçekleşiyordu. Bu nedenle mayınların ana geçiş şeritlerinden temizlenmesi fiziksel risklerden birini azaltırken enerji arzındaki normalleşmenin tamamlandığı anlamına gelmiyor.
1.500 gemi ve 750 milyon varil açıklaması
CENTCOM Komutanı, ABD güçlerinin son birkaç ayda yaklaşık 1.500 ticari geminin Hürmüz’den geçişine destek verdiğini ve bu gemilerin toplamda yaklaşık 750 milyon varil ham petrol taşıdığını açıkladı. Rakamlar CENTCOM’un operasyon bilançosuna dayanıyor; bağımsız bir gemi sayımı olarak sunulmuyor.
Cooper ayrıca bölgede yaklaşık 50 bin ABD askerinin görev yaptığını, operasyonlarda 20’den fazla savaş gemisi ile yüzlerce askerî hava aracının kullanıldığını belirtti. ABD’nin aynı anda ticari trafiği korumaya ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasını uygulamaya devam ettiğini söyledi.
ABD ablukasının sürdüğünü bildiriyor
Cooper’ın açıklamasına göre Washington’ın temmuz ortasında yeniden başlattığı abluka kapsamında İran limanlarına giriş ve çıkışlar ABD iznine bağlandı; insani amaçlı geçişlere istisna tanındı. Cooper, bu tarihten bu yana İran’ın deniz yoluyla petrol ihraç edemediğini ileri sürdü. Bu ifade ABD tarafının operasyonel iddiası niteliğinde.
CENTCOM Komutanı, abluka hattını aşmaya çalıştığı belirtilen yaklaşık 75 geminin geri çevrildiğini, talimatlara uymayan 3 geminin ise hareket kabiliyetinin engellendiğini söyledi. ABD’nin abluka uygulaması sürerken İran ile Umman arasında geçiş koridoru ve seyrüsefer düzenine ilişkin temaslar da devam ediyor.
Hürmüz Boğazı küresel enerji ticaretinin en kritik dar geçitlerinden biri olmayı sürdürüyor. Mayın temizliğinin kalıcı ekonomik etkisi, yalnız rotaların fiziksel olarak açık kalmasına değil, ticari gemilerin güvenlik algısına, sigorta maliyetlerine ve ABD-İran geriliminin seyrine de bağlı olacak.
Haber, CENTCOM Komutanı Brad Cooper’ın 27 Ağustos açıklaması ile 28 Ağustos’ta yayımlanan Reuters/Kpler gemi takip verileri birlikte değerlendirilerek hazırlanmıştır. Askerî operasyon ve abluka bilançosuna ilişkin sayılar ABD tarafının açıklamalarına dayanmaktadır.
