Hürmüz Boğazı’nda kayıtlı emtia gemisi trafiğinin hafta sonunda keskin biçimde gerilemesi ve ABD ile İran arasındaki görüşmelerde yeni ilerleme sağlanamaması petrol piyasasında jeopolitik risk primini yeniden yükseltti. Kpler gemi takip verilerinde cumartesi yalnız beş geçiş görülürken pazar günü kayıtlı geçiş olmadı. Önceki hafta sonunda aynı güzergâhta 31 emtia gemisi kaydedilmişti.
Trafikteki daralma petrol fiyatlarına da yansıdı. Brent vadeli işlemleri 17 Ağustos Pazartesi günü gün içinde 89,40 doları gördü. Türkiye saatiyle 07.30 itibarıyla Brent 87,091 dolar seviyesinde işlem görürken değişim göstergesi -0,15 düzeyindeydi. Gün içi zirveden geri çekilmeye karşın Hürmüz kaynaklı arz güvenliği riski petrol fiyatlamasının ana başlıklarından biri olmayı sürdürdü.
Savaş öncesi trafikle fark büyüdü
Hürmüz’den savaş öncesinde günde 130’dan fazla gemi geçiyordu. Bugünkü kayıtlı seviyeler, enerji taşımacılığının normal işleyişinden ne kadar uzaklaştığını gösteriyor. Boğaz, çatışma öncesinde küresel ham petrol ve LNG sevkiyatlarının yaklaşık beşte birinin geçtiği ana enerji koridorlarından biriydi.
Hafta sonundaki 5 kayıtlı geçiş, önceki hafta sonundaki 31 geçişe göre yaklaşık yüzde 83,9’luk düşüşe işaret ediyor. Ancak AIS verisi tek başına tüm trafiği yakalamıyor. Güvenlik gerekçesiyle takip sistemlerini kapatan gemiler bulunduğundan, kayıtlı geçiş sayısı ile gerçek trafik arasında fark oluşabiliyor.
ABD-İran görüşmelerindeki tıkanma fiyatlamayı etkiliyor
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi hafta sonunda ABD ile görüşmelerin yeniden başlamasına ilişkin henüz karar verilmediğini söyledi. Diplomatik sürecin yeniden hızlanacağı beklentisinin zayıflaması, ağustos başında gerileyen petrol fiyatlarında risk priminin geri dönmesine katkı sağladı.
İran ile Umman arasında Hürmüz’de güvenli seyrüsefer için yeni bir düzenleme üzerinde yürütülen temaslar da sürüyor. Tahran, boğazın daha geniş ölçekte yeniden açılmasını Washington ile siyasi ve güvenlik başlıklarında ilerleme sağlanmasına bağlıyor.
Tanker saldırıları arz güvenliği riskini büyüttü
Birleşik Arap Emirlikleri, ADNOC tarafından işletilen üç geminin son günlerde Hürmüz’de saldırıya uğradığını bildirdi ve olaylardan İran’ı sorumlu tuttu. Tahran’a yönelik suçlamalar bağımsız olarak doğrulanmış değil. Saldırılar, gemi işletmecilerinin güvenlik değerlendirmelerini sıkılaştırırken boğazdaki ticari geçişlerin daha da azalmasına yol açtı.
Phillip Nova piyasa stratejisti Priyanka Sachdeva’ya göre petrol ağustos başındaki düşük seviyelerden güçlü biçimde toparlandı. Fiyatlarda daha sert bir yukarı hareket için tankerlerde veya enerji altyapısında maddi hasara yol açacak yeni saldırıların belirleyici olması bekleniyor.
Petrol piyasasında günlük geçiş sayısı öne çıkıyor
Hürmüz’deki düşük trafik kalıcı hale gelirse navlun ve savaş riski sigortası maliyetleri Körfez’den petrol ve LNG taşıyan şirketler için ek baskı yaratabilir. Enerji fiyatlarındaki yükseliş de ithalatçı ekonomilerde enflasyon ve dış ticaret dengesi açısından yeni bir maliyet kanalı oluşturabilir.
Piyasanın kısa vadeli yönü açısından üç veri öne çıkıyor: Hürmüz’den günlük kayıtlı tanker ve emtia gemisi geçişleri, yeni saldırıların fiziki hasar yaratıp yaratmadığı ve ABD-İran diplomasi trafiğinin yeniden başlayıp başlamayacağı. Endeks24’ün daha önce yayımladığı Hürmüz trafiğindeki önceki sert düşüş, boğazdaki geçiş sayısının petrol fiyatlamasında ne kadar hızlı bir risk göstergesine dönüşebildiğini göstermişti.
