Umman açıklarında Singapur bayraklı bir kargo gemisinin vurulması, Hürmüz Boğazı'nda haftalardır süren normalleşme çabalarını sekteye uğrattı. Birleşmiş Milletler'e bağlı Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), saldırının ardından boğaz çevresindeki gemilere eşlik ve tahliye operasyonunu geçici olarak durdurduğunu açıkladı. ABD'li yetkililer geminin İran'a ait bir insansız hava aracınca hedef alındığını öne sürerken, Tahran henüz sorumluluk üstlenmedi. Saldırı haberi, savaş öncesi seviyeye gerilemiş petrol fiyatlarında risk primini yeniden canlandırdı.
Tahliye programı neden durduruldu
IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, tahliye listesindeki gemiler ve bölgedeki herkes için gerekli güvenlik garantilerinin geçerliliğini yeniden teyit etmek amacıyla uygulamanın geçici olarak durdurulduğunu bildirdi. Örgüt, saldırıya uğrayan geminin tahliye programının bir parçası olmadığını da vurguladı. İngiliz deniz güvenliği kurumu UKMTO, kargo gemisinin Umman yakınlarında bir mühimmatla vurulduğunu, köprü üstünde hasar oluştuğunu ve can kaybı yaşanmadığını aktardı. Dört kaynak gemiyi Singapur bayraklı Ever Lovely olarak teşhis ederken, bir güvenlik kaynağı saldırının muhtemelen bir insansız hava aracıyla yapıldığını söyledi.
Petrol savaş primini geri alır mı
Petrol tarafındaki tablo son haftalarda hızla değişmişti. Brent petrolün varil fiyatı, savaşın başladığı 28 Şubat'tan bir gün önce 72,48 dolardan kapanmış, çatışma sürecinde 31 Mart'ta 118,35 dolarlık kapanışla zirve yapmıştı. Haziran başında yaklaşık 97 dolar seviyesinde seyreden Brent, Hürmüz'de trafiğin toparlanmasıyla savaş öncesi 72-75 dolar bandına geriledi. 25 Haziran gün içinde saat 12.06 itibarıyla yaklaşık 72,83 dolardan, Batı Teksas türü (WTI) ise 69,19 dolardan işlem gördü. Saldırı haberinin ardından gösterge fiyatlar yaklaşık yüzde 2 yukarı tepki verdi; analistler bunun, Körfez'deki petrol akışının normale dönmesinin ne kadar süreceğine ilişkin kaygıları yeniden canlandırdığını belirtti.
Yetkisiz rotalardan geçişten kaynaklanan sonuçlar; gemi sahibinin, işletmecisinin ve gemi kaptanının sorumluluğunda olacaktır.
İran Basra Körfezi Boğazı Yetkili Makamı
İran boğaz üzerindeki kontrolünü pekiştiriyor
İran Devrim Muhafızları, Hürmüz'den güvenli geçişin yalnızca Tahran'ın belirlediği rotalardan mümkün olduğunu, koordinasyon sağlamayan gemilere müdahale edileceğini açıkladı. İngiliz deniz güvenliği şirketi Ambrey, Devrim Muhafızları'nın Panama bayraklı iki gemiye rota değiştirme talimatı verdiğini bildirdi. ABD Enerji Bakanı Chris Wright ise son 24 saatte boğazdan yaklaşık 72 gemi ve 20 milyon varil petrolün geçtiğini, sevkiyatların savaş öncesi seviyelere yaklaştığını söyledi. Veri sağlayıcılara göre 18-22 Haziran döneminde 172 gemi boğazdan geçti; günlük ortalama 34 geçişle trafik, savaş öncesinin yaklaşık dörtte birine ulaştı.
ABD ile İran'ın 14 Haziran'da vardığı 14 maddelik mutabakat, boğazın yeniden açılmasını ve İran'ın nükleer programı dahil çetrefilli başlıkların ele alınacağı 60 günlük bir müzakere sürecini öngörüyor. Başkan Donald Trump, ayın başında İran'ın anlaşmaya uymaması halinde ABD'nin ülkeyi yeniden bombalamaya başlayabileceği uyarısında bulunmuştu. Enerjide büyük ölçüde dışa bağımlı Türkiye açısından varil fiyatındaki her hareket, enerji ithalat faturasına ve dolayısıyla cari açık ile enflasyona doğrudan yansıdığı için boğazdaki her yeni gerilim yakından izleniyor.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
