İran, Umman'la Hürmüz Boğazı'nda yeni bir geçici gemi rotası üzerinde anlaşmaya çok yaklaşıldığını açıklarken, bu düzenlemenin su yolunun tamamen açılması için yeterli olmayacağını bildirdi. Tahran, tam açılışı ABD'nin tazminat ödemesi dahil daha geniş koşulların karşılanmasına bağladı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, 8 Ağustos Cumartesi günü yaptığı açıklamada geçici güzergâhın, kalıcı rotaya ilişkin teknik ve hukuki sorunlar çözülene kadar gemi trafiğini kolaylaştırmayı amaçladığını söyledi. Reuters'ın aktardığına göre İran'ın üst düzey güvenlik yönetimi, ABD'nin tehdit ve saldırılarını sona erdirmesini, İran'a yönelik abluka ile yaptırımların kaldırılmasını ve İran varlıklarının serbest bırakılmasını da talepler arasında sıraladı. Reuters'ın son haberinde bu şartların Umman'la yürütülen teknik trafik düzenlemesinden ayrı tutulduğu belirtildi.
HÜRMÜZ'DE İKİ AYRI EŞİK
Geçici trafik düzeni ile tam açılış aynı anlaşma değil
GEÇİCİ ROTA
İran ve Umman anlaşmaya çok yakın
Amaç, kalıcı trafik düzeni çözülene kadar gemilerin belirlenen bir güzergâhtan geçişini kolaylaştırmak.
TAM AÇILIŞ
Tahran ek ABD koşulları istiyor
Tazminat, yaptırım ve ablukanın kaldırılması ile saldırı ve tehditlerin sona ermesi İran'ın öne çıkardığı başlıklar arasında.
UYGULAMA RİSKİ
Ücret ve sigorta sorunu çözülmüş değil
Denizcilik sektörü, olası geçiş ücretlerinin ABD yaptırımları ve savaş riski sigortası kurallarıyla çelişebileceği uyarısında bulunuyor.
Reuters · 6 ve 8 Ağustos 2026
Geçici rota önceki taslaktan daha dar bir sonuç üretiyor
Endeks24'ün 5 Ağustos'ta aktardığı 60 günlük geçici Hürmüz planında gemilerin iki ayrı rota üzerinden yönlendirilmesi, geçiş ücretinin geçici olarak ertelenmesi ve mayın temizliği için ayrı bir takvim öngörülüyordu. Son İran açıklaması, böyle bir trafik düzeninin uygulanması halinde bile Hürmüz'ün siyasi ve hukuki statüsüne ilişkin anlaşmazlığın devam edeceğini açıklaştırdı.
Umman Dışişleri Bakanlığı, İran'la görüşmelerin olumlu ve yapıcı olduğunu bildirirken müzakerelerin ilerlemesini bozabilecek eylemlerden kaçınılması çağrısı yaptı. Aynı gün Birleşik Arap Emirlikleri, ADNOC bağlantılı bir geminin boğazdan geçerken İran tarafından füzeyle vurulduğunu ileri sürdü. İran makamları bu suçlamaya ilişkin hemen açıklama yapmadı.
Washington engelsiz ticari geçiş bekliyor
ABD tarafı ise anlaşmayı ticari gemilerin engelsiz geçişinin yeniden başlaması üzerinden değerlendiriyor. Reuters'a konuşan bir ABD yetkilisi, anlaşmanın ilan edilip İran'ın taahhütlerini uygulaması halinde Washington'ın İran limanlarına yönelik ablukayı kaldıracağını söyledi. İran Devrim Muhafızları ise boğazın yeniden açılmasının Umman görüşmelerine değil, ABD'nin İran'ın koşullarını kabul etmesine bağlı olduğunu duyurdu.
ENERJİ PİYASASI AÇISINDAN SONUÇ
Geçici rota, belirli gemi hareketlerini kolaylaştırabilir; ancak tam ve öngörülebilir enerji taşımacılığı için güvenlik, geçiş yetkisi, yaptırım ve sigorta başlıklarının da çözülmesi gerekiyor. Bu nedenle diplomatik yakınlaşma, tek başına Hürmüz trafiğinin savaş öncesi düzene döndüğü anlamına gelmiyor.
Denizcilik şirketlerinin önünde ayrı bir uyum sorunu var
Reuters'ın 6 Ağustos tarihli sektör haberine göre İran'ın üzerinde çalışılan daha geniş modelde yük değerinin yüzde 5 ile yüzde 7'si arasında ücret talep ettiği, Umman'ın yaklaşık yüzde 3 düzeyini görüştüğü, Washington'ın ise ücret alınmamasını istediği aktarıldı. Bu öneriler nihai anlaşma şartı değil ve müzakere sırasında değişebilir.
Sektör kaynakları, İran'ın Hürmüz otoritesine yönelik ABD yaptırımları ile Lloyd's piyasasında kullanılan yeni savaş riski maddelerinin ücret ödeyen gemiler açısından sigorta ve uyum sorunu yaratabileceğini belirtiyor. Bu başlıklar çözülmedikçe geçici rotanın ticari ölçekte ne kadar kullanılacağı ve enerji sevkiyatının hangi hızda normale döneceği belirsizliğini koruyor.
Haber Merkezi · Reuters ve Endeks24 arşivinin doğrulanmış verileriyle hazırlanmıştır.
