İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının İran ile Umman arasında yürütülen görüşmelerin sonucuna değil, ABD'nin Tahran'ın koşullarını kabul etmesine bağlı olduğunu açıkladı. Sözcü Hüseyin Muhibbi'nin sözleri, Washington'ın bir gün önce duyurduğu yakın anlaşma beklentisine doğrudan karşılık verdi.
Reuters'ın aktardığı açıklamada Muhibbi, boğazın yeniden açılmasının İran'ın belirleyeceği özel mekanizma ve koşullara tabi olduğunu söyledi. İran'ın koşullarının tüm ayrıntıları bu açıklamada kamuoyuna açıklanmadı. Böylece Tahran, Umman ile teknik ve bölgesel temasları boğazın tam açılması kararından ayrı tutan çizgisini sürdürdü.
Tam açılma, İran'ın belirlediği koşullar ve mekanizmaya bağlı.
Geçiş düzeni ve rota başlıkları ele alınıyor, ancak Tahran bunları tam açılma kararından ayrı tanımlıyor.
Washington, İran ile Umman arasında yakın zamanda anlaşma beklediğini ve engelsiz ticari geçiş sağlanırsa İran limanlarına uygulanan ablukayı kaldıracağını bildirdi.
Washington yakın anlaşma bekliyordu
ABD'li bir yetkili 7 Ağustos'ta Reuters'a yaptığı açıklamada İran ile Umman arasında ilerleme sağlandığını ve kısa sürede anlaşma beklendiğini söylemişti. Yetkili, ticari gemilerin engelsiz geçişini sağlayacak bir düzenleme ilan edildiğinde ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldıracağını, Washington'ın adımlarının İran'ın taahhütlerini uygulamasına bağlı kalacağını belirtmişti.
Muhibbi'nin açıklaması bu beklentinin ertesi günü geldi. İran tarafı, Umman hattındaki ilerlemenin boğazın otomatik olarak açılması anlamına gelmediğini açık biçimde ortaya koydu. Bu ayrım, diplomatik temasların sürmesine rağmen tam ve kalıcı geçiş rejiminin hâlâ siyasi şartlara bağlı olduğunu gösteriyor.
Umman hattı tam açılmadan ayrı tutuluyor
İran ile Umman son günlerde Hürmüz'de yeni geçiş güzergâhı ve trafik düzeni üzerinde çalışıyor. Endeks24'ün 5 Ağustos'ta yayımladığı geçici Hürmüz rotası haberinde, tarafların yeni güzergâh konusunda son aşamaya yaklaştığı, ancak düzenlemenin boğazın tamamen açılması anlamına gelmeyeceği aktarılmıştı.
Aynı süreçte İran Dışişleri Bakanlığı da Umman ile yürütülen görüşmelerin yeni rota üzerinde yoğunlaştığını ve boğazın açılıp kapanması meselesinin ayrı bir konu olduğunu açıklamıştı. Muhibbi'nin son çıkışı, Devrim Muhafızlarının da bu ayrımı benimsediğini gösterdi.
Belirsizlik enerji taşımacılığında sürüyor
Hürmüz Boğazı, Körfez'den dünya pazarlarına çıkan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının ana geçiş noktası olmayı sürdürüyor. Beş aydır devam eden ABD-İran çatışmasının yol açtığı kısıtlamalar, saldırılar ve geçiş düzeni tartışmaları enerji ticaretindeki belirsizliği artırdı.
İran'ın tam açılma için hangi koşulları nihai ve bağlayıcı biçimde öne süreceği, Umman hattında varılabilecek teknik uzlaşının bu siyasi şartlarla nasıl birleştirileceği ve Washington'ın bunlara nasıl yanıt vereceği henüz netleşmedi.
