ABD ve İran, dört aydır süren savaşı sona erdirecek kalıcı bir anlaşma için İsviçre'de masaya oturuyor. Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğundaki teknik görüşmeler pazar günü başlarken, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını açıklaması, Washington'ın ise boğazda gemi trafiğinin sürdüğünü bildirmesi süreci daha ilk adımda gerginleştirdi.
Hürmüz'de karşıt iddialar
İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu, cumartesi günü Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını duyurdu ve boğaza yaklaşan gemilerin güvenliğinin risk altında olacağı uyarısında bulundu. Tahran kararı, İsrail'in Lübnan'daki saldırılarına ve ABD'nin 14 maddelik mutabakatın ilk maddesini uygulamadığı iddiasına bağladı. Buna karşın ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), boğazın kontrolünün İran'da olmadığını ve ticari trafiğin sürdüğünü açıkladı. Komutanlığa göre cumartesi günü 55 ticari gemi boğazdan geçerek küresel piyasalara 17 milyon varilden fazla petrol taşıdı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise boğazın kapatıldığına dair bir kanıt görmediğini söyledi.
Anlaşma yalnızca kâğıt üzerinde kaldığı sürece, Orta Doğu'da enerji akışı durmaya devam edecek.
Muhammed Muhbir · İran dini lider danışmanıDört aylık savaştan İsviçre masasına
Görüşmelere giden yol, şubat sonunda başlayan ve enerji sevkiyatını sekteye uğratan savaşın ardından adım adım örüldü. Tarafların imza attığı geçici mutabakat, Lübnan dahil tüm cephelerde operasyonların durdurulmasını, boğazın yeniden açılmasını ve 60 günlük ateşkes süresince kapsamlı bir anlaşmanın görüşülmesini öngörüyor.
Petrol ve Türkiye açısından ne anlama geliyor
Boğazdaki her gelişme, enerjide büyük ölçüde ithalata bağımlı Türkiye'yi doğrudan ilgilendiriyor. Brent petrolün varili, ateşkes iyimserliğiyle son haftalarda gerileyerek 19 Haziran son işleminde 81,49 dolar düzeyine indi. Piyasa kaynaklarına göre fiyat, marttaki 119,50 dolarlık zirvesinden yaklaşık üçte bir oranında uzaklaştı ve mart başından bu yana en düşük seviyelerine yaklaştı. Analistler, boğazın yeniden kapatıldığı iddiasının bu düşüşe çift yönlü risk eklediğini, kalıcı bir normalleşmenin tankerlerin güvenli geçişine bağlı olduğunu belirtiyor.
Sürecin önündeki en büyük engel Lübnan olmayı sürdürüyor. Ateşkese rağmen cumartesi günü İsrail saldırılarında yaklaşık 20 kişinin öldüğü bildirildi; İran, İsrail saldırılarını sürdürdüğü sürece masada ilerlemeyeceğini yineliyor. Trump ise anlaşma 60 gün içinde tamamlanmazsa boğazdan geçiş için bir ücret alınabileceğini gündeme getirmişti. Heyetlerin önümüzdeki birkaç gün boyunca nükleer dosya ve Lübnan ateşkesi başlıklarında ilerleme aramayı planladığı belirtiliyor.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
