İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, İran ile Umman'ın Hürmüz Boğazı'ndaki yeni geçiş güzergâhına ilişkin görüşmelerde son aşamaya yaklaştığını bildirdi. Garibabadi, üzerinde uzlaşılan rotanın geçici olacağını ve Boğaz'ın tamamen açılması kararının ABD'nin atacağı adımlara bağlı bulunduğunu söyledi.
Yeni düzenlemenin 2 ila 4 ay ya da daha uzun süre uygulanabileceği belirtilirken, anlaşmanın tam açılma olarak görülmemesi gerektiği vurgulandı. İran'ın ikinci aşamaya ilişkin kararını henüz vermediği aktarıldı.
Garibabadi'ye göre görüşmeler yalnızca iki kıyı devleti olan İran ve Umman arasında yürütüldü. Tahran, süreçte başka ülkelere hak tanınmadığını ve bu dönemde ABD ile görüşme yapılmadığını bildirdi.
Yeni koridor İran karasularından geçecek
İran ve Umman'ın uzlaştığı yeni giriş-çıkış koridorunun bazı bölümlerinin İran karasularından geçmesi planlanıyor. Tahran, bu modeli ulusal güvenlik ve çıkarların korunmasına dayanan bir strateji olarak tanımlıyor.
Savaş öncesinde giriş ve çıkışların yaklaşık 60 yıl boyunca Umman karasularından yapıldığı, İran karasularından geçişin etkin egemenlik için zorunlu görülmediği ifade edildi. Umman iç sularındaki güney güzergâhı ile Lark Adası yakınında oluşturulan kuzey güzergâhının ise geçici olduğu ve kapatılacağı kaydedildi.
İslamabad Mutabakatı sonrası gerilim
İran ile ABD, Pakistan arabuluculuğunda 14 Haziran'da ilk aşama için mutabakata varmıştı. Bu çerçevede İran'ın 60 gün boyunca Boğaz geçişlerinden ücret almaması, ABD'nin ise Hürmüz Boğazı'nın açılması karşılığında dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakması öngörülmüştü.
Tahran, ABD'nin varlıkları serbest bırakmamasını ve Umman karasularından geçiş için alternatif rota belirlemesini mutabakat ihlali olarak değerlendirdi. İran'ın ardından Boğaz geçişlerini kısıtladığı, izinsiz geçmeye çalışan bazı gemileri vurduğu belirtildi.
İran ve ABD arasında 8 Temmuz'da, yaklaşık iki haftalık sürecin ardından çatışmaların yeniden başladığı bildirildi. Garibabadi, ABD'nin İslamabad Mutabakatı kapsamındaki taahhütlerine dönmeye hazır olduğuna dair mesajlar gönderdiğini de aktardı.
