G7 ülkeleri, acil durum stoklarından 100 milyon varile kadar dizel ve ham petrolün piyasaya sürülmesine karar verdi. Kararı açıklayan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, salımın dört aylık sürede yapılacağını bildirdi. ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa'nın dizel stoklarını piyasaya sürmeyi kabul ettiğini ve sürecin derhal başlayacağını duyurdu.
Dört ayda 100 milyon varil
G7 dönem başkanlığını yürüten Fransa'nın Cumhurbaşkanı Macron, kararı düzenlediği basın toplantısında açıkladı. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (UEA) koordine edeceği salım, önümüzdeki dört ay boyunca gerçekleştirilecek. Macron, G7'nin amacının yakıt fiyatlarında düşüşü tetiklemek olduğunu söyledi.
Trump da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Avrupa'nın bol miktarda stokladığı dizelin büyük bölümünü piyasaya sürmeyi kabul ettiğini duyurdu. "Süreç derhal başlayacak" ifadesini kullandı. Kararın açıklanmasının ardından Brent petrol yeniden 100 doların altına geriledi.
Washington'ın talebiyle uzlaşma
Karar, günlerdir süren ABD ile Avrupa arasındaki gerilimi yumuşatıyor. Washington, AB'den 120 milyon varil dizelin 180 gün içinde piyasaya sürülmesini istemiş; Trump dizel ihracatına kısıtlama getirilmesi seçeneğinin masada olduğunu söylemişti. Fransa'nın bugün sunduğu öneri ise Avrupa ülkelerinin 50 milyon varil dizeli, UEA üyelerinin 50 milyon varil ham petrolü piyasaya sunmasını öngörüyordu. Macron'un açıkladığı karar toplam miktar bakımından bu öneriyle örtüşüyor; dizel ile ham petrol arasındaki dağılım ve ülke payları henüz açıklanmadı.
UEA, mart ayında Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ardından 400 milyon varillik ilk acil durum salımını koordine etmişti; stoklara o tarihten bu yana başvurulmamıştı. AB büyükelçilerinin dizel piyasasını görüşmek üzere akşam saatlerinde toplanması bekleniyor.
Fiyatlara etkisi ne olur
Salımın boyutu, sorunun büyüklüğüyle birlikte değerlendirilmeli. 100 milyon varil dört aya yayıldığında günde ortalama 800 bin varilin biraz üzerinde bir miktara karşılık geliyor. UEA Başkanı Fatih Birol bugün dizel fiyatlarının savaş öncesine göre yaklaşık iki katına çıktığını, sıkışıklığın rafine ürün tarafında yoğunlaştığını söylemişti. Stok salımı kısa vadede fiyat baskısını hafifletebilir; ancak rafineri kapasitesindeki kayıplar sürdükçe kalıcı bir çözüm sunmuyor ve kullanılan stokların daha sonra yeniden doldurulması gerekiyor.
Türkiye açısından karar, akaryakıt maliyetleri ve enflasyon üzerinden önem taşıyor. İngiltere'de dizelin litresi bugün ilk kez 2 sterlini aşmış, Euro Bölgesi'nde enerji fiyatlarındaki artış yüzde 18,8'e ulaşmıştı.
