Fransa, acil durum stoklarından 100 milyon varil dizel ve ham petrolün piyasaya sürülmesini önerdi. Bloomberg'in kaynaklara dayandırdığı habere göre öneri, Avrupa ülkelerinin 50 milyon varil dizeli, Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) üyelerinin de 50 milyon varil ham petrolü piyasaya sunmasını öngörüyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, petrol arzını ve fiyatlarını görüşmek üzere G7 liderleriyle toplantı yapacak.
Macron: İhracat kısıtlaması olmadan koordinasyon
Macron, G7 ülkelerinin petrol konusunda ihracat kısıtlamalarına başvurmadan koordinasyon sağlaması gerektiğini söyledi. Bu vurgu, Washington'da gündemde tutulan dizel ihracatı yasağı seçeneğine karşı bir mesaj niteliği taşıyor. ABD Başkanı Donald Trump, dizel ihracatına kısıtlama getirilmesinin hâlâ masada olduğunu açıklamış; bu ihtimal, Rus petrol ürünlerine yönelik yasağın ardından dizel ithalatında ABD'ye daha bağımlı hale gelen Avrupa'da tedarik endişelerini artırmıştı.
Elysee Sarayı'na göre Macron, ABD Başkanı Donald Trump ile gece saatlerinde telefonda görüştü; iki ülkenin ihracat kısıtlamaları olmadan koordineli hareket etmekte ortak çıkarı bulunduğu belirtildi. Macron konuyu Kanada Başbakanı Mark Carney ile de ele aldı. G7 dönem başkanlığını yürüten Fransa, liderlerin video konferansla en kısa sürede toplanacağını, amacın fiyat baskısını hafifletecek ve ham petrol ile rafine ürün arzını güvenceye alacak önlemleri koordine etmek olduğunu bildirdi.
Fransa'nın adımı, Brüksel'den gelen sinyalin hemen ardından atıldı. AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen bugün, birliğin acil dizel stoklarını yeniden kullanmaya hazırlandığını ve zamanlamanın UEA'nın tüm üyeleriyle görüşüldüğünü söylemişti.
Washington'ın talebinden farkı
Paris'in önerisi, ABD'nin talebiyle hem kapsam hem çerçeve bakımından ayrışıyor. ABD yönetimi, AB ülkelerinden 120 milyon varil dizeli 180 gün içinde piyasaya sürmesini istemişti; bu miktar AB'nin yaklaşık 315 milyon varillik dizel rezervinin yüzde 38'ine denk geliyor. Fransa'nın önerisinde ise Avrupa'nın payı 50 milyon varil dizelle sınırlı; bu, Washington'ın istediği miktarın yarısından az. Kalan 50 milyon varilin ham petrol olarak UEA üyelerince karşılanması öngörülüyor. Öneri, yakıtın piyasaya sürülmesini görüşen Avrupalı yetkililerin çevrim içi toplantısında gündeme getirildi; salım takvimine ilişkin bir bilgi paylaşılmadı.
Ham petrol ayağının UEA üyelerine bırakılması, Paris'in yükü ajansa üye diğer tüketici ülkelerle paylaşmak istediğine işaret ediyor. Bloomberg'e konuşan kaynaklara göre hamle, Brüksel'den yakıt fiyatlarını düşürmek için daha fazla çaba bekleyen Trump yönetimini yatıştırmaya yardımcı olabilir. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Avrupa'dan ilave arzı derhal sunmasını istemiş, ABD'li çiftçilerin ve işletmelerin dizel kıtlığının yükünü tek başına taşımaması gerektiğini söylemişti.
Arz tarafında seçenekler daralıyor
Stok salımı tartışması, alternatif arz kaynaklarının kapandığı bir döneme denk geliyor. Çin ekim ayı için yakıt ihracatına onay vermedi; Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise yaptırımlar kalkmadan dizel ihracatı yapılmayacağını açıkladı. İran savaşının Körfez'deki rafineri faaliyetini ve deniz taşımacılığını aksatması sıkışıklığı derinleştiriyor. AB'de 12 üye ülkede dizel fiyatları rekor seviyede bulunuyor.
Stok salımı kısa vadede fiyat baskısını hafifletebilecek bir araç, ancak kalıcı bir çözüm sunmuyor: piyasaya sürülen stokların daha sonra yeniden doldurulması gerekiyor ve arz kesintisi sürdüğü ölçüde tamponlar inceliyor. G7 görüşmesinin tarihi ve UEA'nın öneriye yanıtı, piyasanın izleyeceği sonraki başlıklar olacak.
