Endonezya, son on yılda dolar bazlı zengin sayısını hızla artıran bir ekonomi olarak öne çıkarken, hükümet bu hafta Devlet Başkanı Prabowo Subianto'nun amiral sosyal politikası ücretsiz besleyici yemek programının bütçesini yeniden kısma sinyali verdi. Maliye Bakanı Purbaya Yudhi Sadewa Cuma günü, bu yıl için yaklaşık 40 trilyon rupilik (2,2 milyar dolar) ek tasarrufun masada olduğunu, nihai rakamı Ulusal Beslenme Kurumu'nun belirleyeceğini söyledi. Asıl soru, servet tepede yığılırken 62 milyon kişiye ulaşan bu desteğin daralmasının ülkenin kırılgan kesimini nasıl etkileyeceği.
Servet tepede hızla yığılıyor
Uluslararası gayrimenkul danışmanlığı Knight Frank'in geçen yıl yayımladığı rapora göre Endonezya'da serveti 10 milyon doları aşan kişi sayısı en az 8.120'ye ulaştı; bu, 2016'daki 832 kişiye kıyasla neredeyse on katlık bir artış anlamına geliyor. Yine de ülke, küresel ultra zengin nüfusun yalnızca yüzde 0,3'ünü barındırıyor ve Çin, Japonya ile Hindistan'ın belirgin biçimde gerisinde kalıyor. Kişi başına düşen gelir 2023'te 4.810 dolar düzeyindeydi ve ülke aynı yıl Dünya Bankası sınıflandırmasında üst orta gelir grubuna yükseldi.
Tabandaki tablo ne gösteriyor
Resmi istatistik kurumu BPS'in verisine göre Eylül 2024'te yoksulluk oranı yüzde 8,57, yani yaklaşık 24 milyon kişiydi. Dünya Bankası'nın 6,85 dolarlık günlük eşiği gibi farklı bir ölçüt kullanıldığında ise nüfusun yüzde 60'tan fazlası, yaklaşık 171,8 milyon kişi bu sınırın altında kalıyor. Dünya Gıda Programı ve insani yardım kuruluşlarının derlediği veriler, 23 milyondan fazla kişinin güvenilir biçimde yeterli beslenmeye erişemediğini gösteriyor. Çocuklarda gelişme geriliği (bodurluk) oranı 2024'te yüzde 19,8 olarak ölçüldü; bu, Endonezya'yı hâlâ dünyada bu sorunun en yaygın olduğu ilk 15 ülke arasında tutuyor.
Bütçe hangi adımlarla kısıldı
Programın 2026 ödeneği başlangıçta 335 trilyon rupi olarak belirlenmiş, bu da onu tek bir projeye ayrılan en büyük kalemlerden biri yapmıştı. Mayıs ayında bu tutar 268 trilyon rupiye çekildi. Şimdi gündemde olan ek kesintiyle birlikte faydalanıcı sayısının da mevcut 62,5 milyondan 49 milyona indirilebileceği, Reuters'in dünkü özel haberinde aktarıldı. Bakan Purbaya, düşen küresel petrol fiyatları ve bütçe optimizasyonunun, hükümete açığı yasal sınır olan gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3'ünün altında tutma alanı tanıdığını belirtti. Programın eski başkanının yolsuzluk suçlamasıyla tutuklanması da denetim baskısını artırmış durumda.
Endişe ve hükümetin yanıtı
Eğitim kurumlarına kadar yayılmış bu programın etkinliği bir süredir tartışılıyor; yerel basında programın bodurlukla mücadele için en verimli araç olup olmadığı sorgulanıyor. Uzmanlar ve sivil toplum kuruluşları, besleyici yemek desteğinin daralmasının kırılgan çocuklar ve annelerde beslenme hedeflerini geriletebileceği uyarısını yapıyor. Hükümet ise kesintilerin amacının verimlilik ve israfı önlemek olduğunu, programın kapsamını ve kalitesini düşürmeyeceğini vurguluyor. Prabowo yönetimi, tasarrufun okul beslenme programının etkinliğini bozmadan sağlanacağını belirtiyor.
Serveti 10 milyon doları aşan kişi sayısı on yılda yaklaşık on kat arttı. Aynı ülkede her beş çocuktan biri hâlâ yeterli beslenemediği için gelişme geriliği yaşıyor.
Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında, bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için Analiz ve Araştırma Kurulu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
