SGK uzmanı İsa Karakaş, emeklilik sisteminde özellikle Ekim 2008 sonrasında ilk kez tescil edilen milyonlarca çalışanı etkileyen kritik teknik değişikliği duyurdu. Yeni nesil sigortalılar için "son 1.260 gün" avantajı tamamen ortadan kalkarken, emeklilik şartları artık toplam prim ödeme süresindeki baskın statüye göre şekillenecek. Bu durum, çalışma hayatının son yıllarında yapılan statü değişiklikleriyle daha erken emekli olma dönemini resmen kapatıyor.
Tek çatı altında farklı prim kuralları
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) çatısı altında SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tek merkezde toplanmış olsa da emeklilik kriterleri statülere göre farklılık göstermeye devam ediyor. SSK (4/1-a) statüsünden emekli olmak, Bağ-Kur’a kıyasla yaklaşık 1.800 ile 2.000 gün daha az prim ödemek anlamına geliyor. Bu büyük fark, çalışanların emeklilik planlamasında son yıllarda SSK’ya geçiş yaparak avantaj sağlama eğilimini artırıyordu.
Ekim 2008 miladı ve toplam hizmet süresi
İlk sigortalılık başlangıcı 2008’deki reformdan önce olanlar için mevcut sistemde "son 7 yıllık fiili hizmet süresi" belirleyici olmaya devam ediyor. Ancak Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için "son 1.260 gün" kuralı tamamen rafa kaldırıldı. Yeni sistemde kişinin tüm sigortalılık süresine bakılarak hangi statüde daha fazla çalışma süresi bulunduğu tespit ediliyor ve emeklilik şartları o baskın statü üzerinden belirleniyor.
Çakışan sigortalarda öncelik sırası
Sistemde aynı anda birden fazla statüde sigortalı görünme durumunda belirli öncelik kuralları uygulanıyor. Memuriyet (4/1-c) statüsü söz konusu olduğunda diğer statüler geçersiz sayılırken, SSK ve Bağ-Kur çakışmalarında 2011’den bu yana SSK öncelikli kabul ediliyor. Ancak kişinin kendi iş yerinden kendisini SSK’lı göstermesi gibi uygulamalar geçersiz sayılmaya devam ediyor.
Sosyal güvenlik sistemindeki bu statü değişimlerini makro projeksiyon setlerimizle incelediğimizde, süreçteki risk ve fırsat dengesi şu şekilde netleşiyor:
ANALİZ
2008 reformunun bu sessiz ama derin etkisi, 2026 yılı itibarıyla iş gücü piyasasının çoğunluğunu oluşturan kitle için stratejik bir darboğaz yaratmaktadır. Statü bazlı emeklilik hesaplamasının "son 3,5 yıl" gibi dar bir zaman dilimine sıkıştırılamaması, bireylerin kariyer planlamasını çalışma hayatının en başından itibaren rasyonel bir temele oturtmasını zorunlu kılmaktadır.
Bağ-Kur maliyetlerinin SSK'ya göre daha ağır olması ve emeklilik için gereken prim gün sayısındaki 2.000 güne varan fark, özellikle yeni nesil girişimciler için sistemik bir yük teşkil etmektedir. Orta vadeli 2027 projeksiyonlarımız, sosyal güvenlikte "norm birliği" arayışının bu statü farklarını tamamen ortadan kaldıracak bir yasal düzenlemeye evrilebileceğine işaret ediyor. Ancak mevcut tabloda, 2008 sonrası girişliler için statü manevralarının finansal bir getiri sağlamayacağı gerçeği, emeklilik planlamasında "hizmet birleştirme" ve "baskın statü" takibini en kritik finansal veri haline getirmiştir.
ENDEKS24 ANALİZ MASASI
Yeni nesil emeklilikte statü tuzağı ve prim yükü analizi
Şeffaf ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz.
Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.
