Türkiye’de son dönemde kredi kartı komisyonlarından kaçınmak isteyen işletmelerin ve bireysel kullanıcıların sıkça başvurduğu IBAN transferleri, hukukçular ve mali uzmanlar tarafından mercek altına alındı. Özellikle ödeme sırasında "açıklama" kısmının doldurulmaması, hem gönderici hem de alıcı için ciddi adli ve mali sonuçlar doğurabiliyor.
MASAK ve suç gelirleri takibi
TOBB ETÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, IBAN üzerinden yapılan transferlerin bankalar tarafından şüpheli işlem olarak MASAK’a bildirilebileceğine dikkat çekti. Suç örgütlerinin kontrolündeki hesaplara yapılan tek bir transfer bile, kişinin farkında olmadan bir soruşturmanın parçası olmasına yol açabiliyor.
Transfer yoluyla gelen parayla gelir elde edilmesi durumunda vergi yükümlülüğünün doğduğunu hatırlatan uzmanlar, açıklama kısmına yazılacak "araç tamir bedeli", "kira ödemesi" veya "hizmet karşılığı" gibi notların yanlış anlaşılmaları önleyeceğini vurguluyor.
İşletmelerin IBAN ısrarı ve vergi riski
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak, işletmelerin şahsi hesapları yerine kurumsal banka hesaplarına tanımlı IBAN’ların kullanılmasının zorunluluk olduğunu belirtti. Fatura veya fiş düzenlenmeden yapılan transferlerin kayıt dışı kazanç olarak değerlendirildiği 2026 yılı denetimlerinde, taraflara ağır özel usulsüzlük cezaları uygulanıyor.
Kaynağı belirsiz ve yüksek tutarlı işlemlere yönelik suç gelirlerinin aklanması şüphesi bulunması durumunda, banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulması gibi adli süreçlerin işletilebildiği hatırlatılıyor. Tüketicilerin, IBAN ile ödemeyi zorunlu tutan ancak belge vermeyen işletmeleri Gelir İdaresi Başkanlığı kanalları üzerinden ihbar etmesi en güvenli yol olarak öne çıkıyor.
IBAN trafiği üzerindeki denetim mekanizmalarını makro ihtiyati tedbirlerle rasyonalize eden modellerimiz, sistemik risk noktalarında şu kritik başlıkları öne çıkarıyor:
ANALİZ:
2025 yılında hız kazanan dijital takip sistemleri, 2026 itibarıyla yapay zeka destekli çapraz denetimlerle en üst seviyeye ulaştı. IBAN transferlerinde açıklama eksikliği, sadece vergi kaybı değil, aynı zamanda finansal profilin "riskli" olarak işaretlenmesine neden oluyor. Özellikle yüksek frekanslı ve düşük tutarlı transferlerin, ticari bir gerekçe sunulmadığı takdirde bankacılık sicilini bozma potansiyeli yüksektir. Şirketlerin kurumsal IBAN yerine çalışan hesabı kullanması, operasyonel performansın şeffaflığını yitirmesine ve İNA değerlemelerinde iskonto oranlarının artmasına sebebiyet veren bir "yönetişim riski" olarak değerlendirilmektedir. Yatırımcıların ve tüketicilerin mali istihbarat filtrelerine takılmamak adına her transferi yasal bir dayanakla (faturalı) belgelendirmesi, 2027 projeksiyonlarında daha sıkı hale gelecek olan likidite modelleri için elzemdir.
ENDEKS24 ANALİZ MASASI
Finansal dijitalleşmede güvenlik ve beyan zorunluluğu
Şeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz.
Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.
