ABD güçleriran'a yeni savunma saldırıları düzenledi ve Hürmüz Boğazı çevresinde tehdit oluşturan dört tek yönlü saldırı insansız hava aracını düşürdü. ABD Merkez Komutanlığı, Bandar Abbas'ta beşinci bir İHA'yı fırlatmak üzere olan bir İran kara kontrol istasyonunu da vurdu. Saldırılar, Başkan Donald Trump'ın İran'ın "dumanlar üzerinde müzakere ettiğini" iddia etmesinin ve Kasım'daki ara seçimlerin kendisini yaklaşık üç aylık çatışmayı bitirecek bir anlaşmaya zorlamayacağında ısrar etmesinin ardından geldi. Trump, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açacak ve İran'ın nükleer kapasitesinin azaldığına dair zafer ilan etmesine olanak tanıyacak bir anlaşma arıyor.
Trump, Çarşamba sabahı bir Kabine toplantısında görüşmelerin hâlâ yoğun sürdüğünü belirtmiş, ancak yönetiminin savaşı çözme konusunda ilerleme kaydettiğine güven ifade etmişti. Saldırılara ilişkin ayrıntılar bu açıklamanın hemen ardından ortaya çıktı.
Boğazdaki tıkanıklık ve tarihsel benzerlik
Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği normalin çok altına indi. Günlük geçiş yapan gemi sayısı birkaç düzineye gerilerken, normal koşullarda bu rakamın 125 ila 140 arasında olduğu hatırlatılıyor. İran, müttefik ülkelere bağlı gemilere öncelik tanıyarak sınırlı geçiş izni veriyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, dondurulmuş varlıklar ve boğazdan serbest geçiş garantisi gibi çözülmemiş sorunlar nedeniyle olası bir anlaşmanın günler alabileceğini belirtti.
Benzer bir tablo 2015 İran nükleer müzakerelerinde de görülmüştü; o dönemde anlaşma beklentisi enerji fiyatlarında aşağı yönlü baskı yaratmış, belirsizlik ise sert dalgalanmalara yol açmıştı. Şu anki fark, çatışmanın aktif olması ve her saldırı dalgasının fiyatları hızla geri çevirebilmesi.
Petrol fiyatlarına etki ve Türkiye köprüsü
Brent petrol, ABD'nin yeni saldırıları sonrası anlaşma umutlarının zayıflamasıyla dün yüzde 4 yükselip 96,67 dolardan kapandı, ardından geçiş trafiğinin normalleşeceği beklentisiyle yüzde 1,72 gerileyerek 95,01 dolara indi. WTI ise 91,92 dolardan işlem gördü. Hürmüz'den bazı LNG tankerlerinin geçiş yapması, boğazın kısa sürede yeniden açılabileceği beklentisini güçlendiren mikro bir sinyal olarak izleniyor.
Türkiye için Brent'in geri çekilmesi, enerji ithalatçısı konumdaki ülkenin cari açık görünümü açısından olumlu okunuyor. Petroldeki düşüş pompaya da yansıdı; benzin litre fiyatında 82 kuruşluk indirim yürürlüğe girdi. Ancak fiyatın tek katalisti jeopolitik gerilim olduğundan, yapısal bir gevşemeden çok haber akışına bağlı dalgalı bir seyir izlendiği değerlendiriliyor. Haftanın geri kalanında açıklanacak ABD büyüme ve PCE enflasyon verilerinin de küresel risk iştahı üzerinde belirleyici olması bekleniyor.
