Trump destek verdi ancak F-35 satışında engeller sürüyor

SAVUNMA DİPLOMASİSİ

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Türkiye’ye F-35 satışına karşı çıkmasını reddederek Ankara’yı “büyük bir müttefik” diye niteledi. Air Force One’da gazetecilere konuşan Trump’ın mesajı, Beyaz Saray’ın satışa yönelik siyasi iradesini güçlendirdi. Ancak mevcut ABD yasası, Türkiye S-400 sistemi ve bağlantılı unsurlara sahip olduğu sürece uçakların ve program desteğinin aktarılmasını engelliyor.

Ajansların aktardığı açıklamada Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı dostu olarak niteledi ve Temmuz başındaki Ankara ziyaretinin çok iyi geçtiğini söyledi. Türkiye’nin güçlü bir orduya ve önemli savunma kapasitesine sahip olduğunu belirten ABD Başkanı, Netanyahu’nun itirazının Washington’ın kararını belirlemeyeceği mesajını verdi.

Netanyahu daha önce F-35 satışının Orta Doğu’daki askeri güç dengesini bozacağını savunmuş ve itirazını Trump’a ilettiğini açıklamıştı. İsrail’in çıkışı siyasi baskıyı artırıyor. Buna karşın dosyadaki bağlayıcı eşik, Netanyahu’nun tutumundan önce ABD mevzuatı ile Kongre’de yürütülecek süreçte bulunuyor.

Satışın önündeki temel eşik S-400

2020 savunma yasasının 1245’inci maddesi, Savunma Bakanlığı’nın Türkiye’ye F-35, destek ekipmanı, parça, teknik veri ve program desteği aktarmasını yasaklıyor. İstisna için Savunma ve Dışişleri bakanlarının, Türkiye’nin S-400’lere ve bağlantılı ekipman, malzeme veya personele artık sahip olmadığını Kongre’ye birlikte bildirmesi gerekiyor. Sertifikasyondan sonra da 90 günlük bekleme süresi öngörülüyor.

Trump, 7 Temmuz’daki Ankara temaslarında 2020’de uygulanan CAATSA yaptırımlarını kaldıracağını ve F-35 satışını değerlendireceğini söyledi. Ancak yaptırımların kaldırılması, 1245’inci maddede yazılı S-400 koşulunu kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Yönetimin siyasi kararı, ortak sertifikasyon ve sonrasında yürütülecek silah satış süreciyle tamamlanmadıkça teslimat başlayamıyor.

Üçüncü ülke formülü henüz anlaşmaya dönüşmedi

S-400’lerin üçüncü bir ülkeye devri, hukuki kilidi açabilecek başlıca formül olarak son haftalarda gündeme geldi. The Wall Street Journal, Türkiye ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında görüşmeler yürütüldüğünü bildirdi. Reuters da üçüncü ülke seçeneğinin Washington ile Ankara arasındaki temaslarda ağırlık kazandığını aktardı.

Endeks24’ün S-400 devir görüşmelerine ilişkin dosyasında vurgulandığı gibi Türk, BAE veya ABD makamları tarafından açıklanmış bir anlaşma, fiyat ya da takvim bulunmuyor. Rusya’nın silah satışlarındaki son kullanıcı şartları nedeniyle Moskova’nın olası devre nasıl yaklaşacağı da bilinmiyor.

Trump’ın son çıkışı, İsrail’in itirazının Beyaz Saray’daki belirleyiciliğini azaltan güçlü bir siyasi mesaj verdi. Buna karşın satışın somutlaşması için S-400 koşulunun nasıl karşılanacağı, ortak sertifikasyonun yapılıp yapılmayacağı ve Kongre’deki iki partili itirazların aşılıp aşılamayacağı henüz netleşmedi. Resmî satış bildirimi veya teslimat takvimi açıklanmış değil.