Rusya’nın Suriye’de onlarca yıla yayılan askeri varlığı yeni bir statüye geçiyor. Şam ile Moskova’nın 18 aylık müzakerelerin ardından vardığı anlaşma, Hmeymim ve Tartus’taki askeri tesisleri ortak eğitim merkezlerine dönüştürürken sivil nitelikli kıyı altyapısının yönetimini Suriye devletine bırakıyor.
ASKERİ AYAK İZİ DARALIYOR
Moskova’nın Suriye’deki rolü üs hakimiyetinden ortak kullanıma dönüyor
Anlaşma tam bir Rus çekilmesi öngörmüyor. Değişen unsur, askeri tesislerin statüsü ile Hmeymim ve Tartus’taki sivil altyapı üzerindeki kontrol.
Rusya doğrudan askeri üs işletiyordu
Hmeymim hava üssü ve Tartus deniz tesisi, Moskova’nın Doğu Akdeniz’deki askeri varlığının ana dayanaklarıydı.
Personel ve teçhizat azaltıldı
Beşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Rusya askeri varlığının önemli bölümünü geri çekti, kıyıdaki iki ana tesiste ise varlığını sürdürdü.
Yeni statü üzerinde anlaşma sağlandı
Şam, askeri tesislerin ortak eğitim ve yeterlilik merkezlerine dönüştürülmesini ve sivil alanların Suriye yönetimine geçmesini açıkladı.
Geçiş tamamlanacak
Mutabakata göre yeni düzenin uygulanması üç ayı aşmayacak. Rusya’nın ülkedeki askeri varlığı sürecek ancak önceki statüde olmayacak.
Ana değişim: Rusya Suriye’den tamamen çıkmıyor, fakat üsler üzerindeki münhasır askeri kontrolü azalırken Şam kıyı altyapısında daha geniş egemenlik alanı kazanıyor.
Kaynak: Suriye Dışişleri Bakanlığı · SANA · Reuters · Ağustos 2026
Hmeymim ve Tartus ortak eğitim merkezine dönüşecek
Suriye Dışişleri Bakanlığı’nın 9 Ağustos açıklamasına göre askeri amaçla kullanılan tesislerin rolü yeniden tanımlanacak. Hmeymim ve Tartus’taki Rus askeri üsleri, iki ülkenin ortak eğitim ve yeterlilik merkezleri haline getirilecek. Geçiş için belirlenen süre üç ayı aşmayacak.
Anlaşma askeri tesislerin yanı sıra sivil altyapının yönetimini de değiştiriyor. Hmeymim Havalimanı ile Tartus Limanı’ndaki dördüncü ticari iskelenin Suriye devletinin yönetimine geçmesi ve ülkenin sivil altyapısına kademeli biçimde entegre edilmesi planlanıyor. Bu adım, Rus askeri varlığının daralmasından bağımsız olarak Şam’ın kıyıdaki idari kontrolünü genişletiyor.
Rusya Tartus erişimini tamamen kaybetmiyor
Reuters’a konuşan Suriyeli kaynaklar, Moskova’nın personel ve askeri teçhizatının büyük bölümünü daha önce geri çektiğini, buna karşın kıyıdaki askeri varlığını koruduğunu belirtiyor. Kaynaklara göre anlaşma, Rusya’nın doğrudan askeri hakimiyetini azaltırken lojistik ve ticari bağlarını bütünüyle koparmayan bir çerçeve oluşturuyor.
Şam merkezli Jusoor Enstitüsü Araştırma Direktörü Waiel Olwan da anlaşmanın Suriye’nin egemenlik alanını genişletirken özellikle Tartus üzerinden Rusya’nın asgari çıkarlarını koruduğu görüşünde. Tartus, Moskova açısından Akdeniz’e erişim sağlayan stratejik bir nokta olmaya devam ediyor.
Şam Batı ile yakınlaşırken denge değişiyor
Yeni düzenleme, Ahmed Şara yönetiminin ABD ve Arap ülkeleriyle ilişkilerini geliştirdiği bir dönemde geldi. Reuters’ın aktardığı Suriyeli yetkililer, Türkiye ve ABD’nin de müzakere sürecinin sonuçlanmasına katkı verdiğini belirtiyor. Moskova’nın Ukrayna savaşı nedeniyle artan baskı altında bulunması da Suriye’de daha esnek bir pozisyona yönelmesini kolaylaştıran unsurlar arasında gösteriliyor.
Buna karşılık Şam, Rusya ile ilişkileri tamamen koparmış değil. Rusya, Suriye’nin yeni yönetimiyle diplomatik temaslarını sürdürürken Ahmed Şara da göreve gelmesinden bu yana Moskova’yı ziyaret etti. Bu tablo, yeni anlaşmayı bir kopuştan çok iki tarafın değişen güç dengesine uyum sağladığı yeniden düzenleme olarak öne çıkarıyor.
Suriye’deki gelişmelere ilişkin diğer haberler gündem başlıklarında izlenebilir.
