ABD Başkanı Donald Trump, 10 Ağustos 2026 Pazartesi günü İran’dan geçmiş saldırılar, çatışmalar ve ölümler için tazminat talep edeceğini açıkladı. Trump, Truth Social paylaşımında Tahran’ın yol bombaları ve farklı çatışmalarda öldürdüğünü veya ağır yaraladığını ileri sürdüğü kişiler için ödeme istediğini, bu talebi gelecekteki İran müzakerelerine dahil etmesi için temsilcilerine talimat verdiğini söyledi.
Açıklama, İran’ın ABD ve İsrail saldırılarının beş ayı aşan çatışmada yol açtığı zararlar için tazminat istemesine karşılık geldi. Reuters’a göre Washington’ın İran’dan bu kapsamda tazminat istemesi daha önce müzakere başlığı olarak gündeme gelmemişti. Trump ayrıca İran yönetiminin protestolarda öldürdüğünü söylediği kişilerin aileleri ile Lübnan, Suriye, Yemen ve Gazze’de oluştuğunu savunduğu zararları da talebine ekledi.
USS Cole atfı resmi soruşturmayla örtüşmüyor
Trump, tazminat talebinin gerekçeleri arasında 12 Ekim 2000’de Yemen’in Aden limanında USS Cole destroyerine düzenlenen saldırıyı da saydı. Ancak FBI’nın resmi soruşturma kaydı, 17 ABD denizcisinin öldüğü ve yaklaşık 40 kişinin yaralandığı saldırının El Kaide mensupları tarafından planlanıp gerçekleştirildiğini belirtiyor. Bu nedenle USS Cole örneği Trump’ın İran’a yönelttiği tazminat iddiasının diğer gerekçelerinden ayrı bir doğrulama sorunu taşıyor.
İran’dan karşı tazminat
Trump, saldırılar, çatışmalar, ölümler ve ağır yaralanmalar için ödeme istedi. Talebin gelecekteki müzakerelerde yer almasını istedi.
Savaş zararı ve yaptırım şartları
İran, savaş zararlarının tazmini, deniz ablukasının kaldırılması, yaptırımların sona ermesi, askeri tehditlerin durması ve dondurulan varlıkların serbest bırakılmasını istiyor.
Hürmüz görüşmelerinde koşullar genişledi
İran ile Umman, Hürmüz Boğazı’nda yeni deniz geçiş hatlarına ilişkin teknik düzenlemelerde ilerleme sağlarken Tahran, boğazın tam olarak açılmasını Washington’ın daha geniş koşulları karşılamasına bağlıyor. Associated Press’in aktardığı İran şartları arasında savaş tazminatı, ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılması, ekonomik yaptırımların sona ermesi ve dondurulan varlıkların serbest bırakılması bulunuyor. Boğaz, çatışma öncesinde dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği enerji koridoru olması nedeniyle pazarlığın ekonomik merkezinde yer alıyor.
Washington açısından tazminat başlığının eklenmesi, zaten çok sayıda koşul taşıyan müzakere dosyasını daha da genişletiyor. Endeks24’ün 9 Ağustos’ta yayımladığı Hürmüz ve savaşın sona ermesi seçenekleri haberinde de İran’ın savaş tazminatı, yaptırımlar ve dondurulmuş varlıklar üzerinden pazarlığı sertleştirdiği aktarılmıştı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları başladı, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari geçişler ağır biçimde aksadı.
Washington ile Tahran ateşkes üzerinde uzlaştı, ancak Hürmüz ve yaptırım başlıkları çözülemedi.
Trump, Axios’a yeni bir askeri saldırı yerine ekonomik baskının artmasına izin veren daha düşük profilli bir yaklaşım izlediğini söyledi.
Trump, İran’ın tazminat talebine karşılık kendi tazminat şartını gelecekteki müzakerelere ekledi.
Ekonomik baskı mesajından bir gün sonra yeni şart
Trump, 9 Ağustos’ta Axios’a verdiği röportajda İran’a karşı yeni bir askeri saldırı emri vermek yerine ekonomik baskının işlemesine alan tanımaya hazır olduğunu söylemişti. Aynı görüşmede Washington’ın Tahran’la yalnız sınırlı ölçüde müzakere ettiğini belirtmiş, İran ekonomisinin durumunu baskı unsuru olarak öne çıkarmıştı. Bir gün sonra açıklanan tazminat talebi, askeri gerilimi hemen yükseltmekten çok müzakere şartlarını sertleştiren yeni bir ekonomik ve siyasi başlık olarak ortaya çıktı.
Reuters’ın aktardığı son durumda İran, Umman ile deniz geçiş güzergahı konusunda ilerleme bildirirken Hürmüz’ün tam açılması için ABD’nin kendi şartlarını karşılamasında ısrar ediyor. Trump’ın karşı tazminat talebinin hangi tutarı kapsayacağı, hukuki dayanağının ne olacağı ve olası bir anlaşma metninde nasıl formüle edileceği ise henüz açıklanmadı.
