Rusya, Ukrayna'nın rafineri saldırıları sonrası iç piyasasını korumak için dizel ihracatını 31 Temmuz'a kadar yasaklarken, tahıl tarafında tam tersini yapıp ihracat desteğini sürdürüyor. Rekor rekolte bekleyen Türkiye ise Rusya'dan buğday ithalatını bir yılda 3,2 milyon tondan 7,4 milyon tona, iki kattan fazla artırdı. Sonuçta yerli buğday üreticisi düşük fiyat baskısı altında kaldı.
Bu tablo, hem enerji hem tahıl piyasasında arz güvenliğini öne çıkaran bir ekonomi gündemine işaret ediyor. Rusya'nın kararları küresel dizel ve buğday fiyatlarını doğrudan etkiliyor.
Rusya neden ihracatı yasaklarken tahılda tersini yapıyor
Rusya, Ukrayna'nın rafinerilere yönelik insansız hava aracı saldırıları sonrası oluşan yakıt sıkıntısı nedeniyle önce benzin ve jet yakıtı, ardından dizel ihracatını 31 Temmuz'a kadar yasakladı; amaç iç piyasadaki arzı artırmak. Tahılda ise devlet destekleriyle üretimi ve ihracatı büyütmeye devam ediyor. Rusya'nın 2025-26 sezonu buğday ihracatı yaklaşık 48 milyon tona ulaştı.
Türkiye'nin Rusya'dan buğday ithalatı ne kadar arttı
Rusagrotrans verilerine göre Türkiye'nin Rusya'dan buğday ithalatı, bir yılda 3,2 milyon tondan 7,4 milyon tona yükseldi. Böylece Türkiye, Rus buğdayının en büyük alıcılarından biri konumuna geldi. Görece düşük fiyatlı, devlet destekli Rus buğdayı iç piyasada yerli ürünle rekabet ediyor.
İthalattaki bu artış, bu yıl yüksek yağışların etkisiyle rekor rekolte beklenen Türkiye'de tartışma yarattı. TÜİK'in ilk tahminine göre 2026 buğday üretimi yaklaşık 22,8 milyon ton, yani geçen yıla göre yüzde 26,7 artış; bazı sektör temsilcileri rakamın 24 milyon tonu aşabileceğini öngörüyor.
Rekor rekolte beklenen bir yılda ucuz ithalatın sürmesi, yerli üreticiyi kendi hasadında fiyat baskısıyla karşı karşıya bırakıyor.
Rekolte rekoruna rağmen çiftçi neden zarar ediyor
TMO, ekmeklik buğdayın kilogram alım fiyatını 16,5 TL, bakanlık destekleriyle birlikte yaklaşık 19,5 TL, arpayı ise 12,75 TL olarak açıkladı. Ancak Polatlı Ticaret Borsası'nda buğday geçen işlem gününde ortalama 14 TL, arpa 11,2 TL'den işlem gördü. Ziraat odalarının hesaplarına göre bir kilogram buğdayın üretim maliyeti 16 ile 18 TL bandında; mazot, gübre ve tohum fiyatlarındaki sert artış maliyeti yukarı çekti. Bu tablo, üreticinin çoğu durumda maliyetinin altında satış yaptığı anlamına geliyor.
Çözüm için hangi başlıklar tartışılıyor
Gündemde öne çıkan öneriler arasında, arzın yüksek olduğu dönemlerde ithalatın sınırlandırılması, düşük verimli üreticiye eğitim ve yönlendirmeyle verimin artırılması, kayıt dışı üretimin kayıt altına alınması, arazi sahibine değil araziyi işleyene destek verilmesi ve depolama maliyetlerinin düşürülmesi yer alıyor. Bu başlıklar, çiftçi, sanayici ve tüketicinin aynı anda korunabilmesi tartışmasının parçası.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
