Otomotiv ihracatının yüzde 74'ü AB'ye gidiyor, Made in Europe belirsiz

Türkiye otomotiv ihracatının yüzde 73,7'si ocak-eylül 2026'da AB ülkelerine gitti; OİB verilerine göre tutar 22 milyar 948 milyon dolar. AB'nin Made in Europe kuralları ise Parlamento ve Konsey'de henüz kesinleşmedi.

AB'nin payı 2025'te yüzde 72,5'ti, ocak-eylülde yüzde 73,7'ye çıktı

OİB'in 8 Ekim 2026 tarihli bülteni otomotiv ihracatının ocak-eylülde 31 milyar 145 milyon dolara ulaştığını gösteriyor. AB ülkelerine yapılan satış 22 milyar 948 milyon dolar oldu. 2025'te sektör 41,5 milyar dolar ihracat yapmış, bunun 30 milyar 110 milyon dolarını (yüzde 72,5) AB'ye satmıştı.

Endeks24 hesaplamasına göre ocak-eylülde Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya'ya ihracat toplam 14 milyar 136 milyon dolar oldu. Bu tutar toplam otomotiv ihracatının yüzde 45,4'ünü, AB'ye satışların yüzde 61,6'sını oluşturuyor. Birleşik Krallık 2 milyar 928 milyon dolarla üçüncü pazar; AB üyesi olmadığı için AB payına girmiyor.

Tedarik sanayisi ihracatı ocak-eylülde 12 milyar 135 milyon dolara ulaştı ve toplamın yüzde 39'unu oluşturdu.

Kural elektrikli araçların kamu alımı ve teşvikinde, parça eşiği yüzde 70

Komisyon, Sanayi Hızlandırma Yasası'nı 4 Mart 2026'da COM(2026) 100 sayılı düzenleme önerisiyle sundu. Önerinin 3. Ek'i, elektrikli, şarj edilebilir hibrit ve yakıt hücreli araçların kamu alımında, teşvik programlarında ve kurumsal filo desteklerinde şart koyuyor.

Önce araç AB içinde monte edilmeli. Bataryasız parçaların fabrika çıkış fiyatının en az yüzde 70'i AB menşeli olmalı. Bataryanın hücre dahil en az üç ana bileşeni de AB'den gelmeli.

Yürürlükten üç yıl sonra şartlar sıkılaşıyor. Batarya için hücre, katot aktif maddesi ve batarya yönetim sistemi dahil beş AB bileşeni aranacak. Elektrikli aktarma organı ve ana elektronik sistemlerde AB payı en az yüzde 50 olacak.

Küçük elektrikli araçlarda (M1E) şart daha hafif: AB'de montaja ek olarak ya yüzde 70 parça şartı ya da üç batarya bileşeni yetiyor.

Çelik ve alüminyum için 1 Ocak 2029'dan sonra başlayan kamu alımlarında ve desteklerde ayrı kota var. Motorlu taşıtlarda kullanılan çelik hacminin en az yüzde 25'i düşük karbonlu olmalı. Alüminyumda yüzde 25'lik payın hem düşük karbonlu hem AB menşeli olması aranıyor.

Kapsam sınırlı: EDAM'ın Ekim 2026 tarihli raporuna göre öneri, AB'de satılan bütün mallar için evrensel bir menşe kuralı değil. Elektrikli, şarj edilebilir hibrit ve yakıt hücreli olmayan araçlar Ek III'ün dışında kalıyor. Bu nedenle 22 milyar 948 milyon dolarlık AB ihracatının tamamı bu şartların konusu değil.

Gümrük Birliği içeriğe eşdeğerlik tanıyor, montaj koşulu açık bırakılmış

Önerinin 8. maddesi kamu alımlarında, 9. maddesi diğer kamu desteklerinde serbest ticaret ya da gümrük birliği anlaşması bulunan ülkelerin içeriğini AB menşeli sayıyor. Sekizinci maddede bu eşdeğerlik, AB'nin anlaşmada ilgili yükümlülüklerinin bulunduğu durumlarla sınırlı. Komisyon, ülke ulusal muamele sağlamazsa ya da tedarik güvenliği gerektirirse eşdeğerliği kısmen veya tamamen kaldırabilecek.

Avrupa teknoloji sanayisi birliği Orgalim, bu ifadenin Türkiye'yi kapsayıp kapsamadığını belirsiz buluyor. Gerekçesi şu: Gümrük Birliği kamu alımlarını kapsamıyor ve Türkiye, Dünya Ticaret Örgütü Hükümet Alımları Anlaşması'na taraf değil.

Ek III'ün ilk şartı aracın Birlik içinde monte edilmiş olması. Otomotiv Sanayii Derneği (OSD), Komisyona 21 Nisan 2026'da sunduğu görüşte bu şart için netlik istedi. Dernek, Gümrük Birliği kararları uyarınca Türkiye'de üretilen aracın AB'de üretilmiş sayılması gerektiğini belirtti. Avrupa ticaret odaları birliği Eurochambres ise güvenilir ortak yaklaşımının Ek III'te ortak ülkelerde monte edilen araçlara uygulanmadığını eleştiriyor.

Ticaret Bakanlığı'nın 14 Ekim 2026 tarihli açıklamasında Bakan Ömer Bolat, hem Türkiye hem AB açısından ortaklığı ve Gümrük Birliği'ni zedelemeyecek bir karar çıkması gerektiğini vurguladı. Bolat, Türkiye-AB otomotiv ticaretinin yılda 62 milyar dolar olduğunu da belirtti.

Ticaret Bakanlığı, 19 Ekim 2026'da TİM, OİB, OSD ve TAYSAD ile toplandı. Bakanlık, nihai metne Türkiye'nin konumunun yansıması için üye ülkeler ve AB kurumları nezdindeki girişimlerin süreceğini açıkladı.

Parlamentoda oylama 1 Aralık'ta planlanıyor, Konsey'de uzlaşı metni görüşülüyor

Parlamentonun üç raportörü Anna Cavazzini, Christophe Grudler ve Pierre Jouvet, 9 Eylül 2026'da 267 değişiklik içeren taslak raporlarını yayımladı. Rapor, stratejik sektörlerde Made in Europe ve düşük karbonlu ürün eşiğinin 2036'ya kadar yüzde 50'ye çıkarılmasını öneriyor. Raportörler, üçüncü ülke içeriğinin ancak karşılıklılık, tedarik güvenliği, iklim ve işçi standartları gibi yedi koşul sağlanırsa AB menşeli sayılmasını öneriyor.

Taslak, 8. ve 9. maddelerin silinmesini ve eşdeğerliğin Komisyonun yetki devrine dayalı kararlarıyla tanınmasını da içeriyor. Ortak komite oylaması 1 Aralık 2026'da, Parlamentonun genel kurul tutumu ise 14 Aralık haftasında planlanıyor; takvim teyit bekliyor.

Konsey'de rekabet ve büyüme çalışma grubu 9-10 Eylül'de dönem başkanlığının uzlaşı metnini görüştü. Metin, geniş Made in Europe kavramının yerine ticaret anlaşmalarına ve ürün bazlı pazar erişimine dayanan bir sistem öneriyor.

Diplomatik kaynakların aktardığına göre Almanya ile Fransa'nın uzlaştığı otomotiv taslağı Made in Europe kapsamını AB'nin 27 üyesi ve 1 Ocak 2020'de iç pazardaki ortaklarla sınırlıyor. Gümrük Birliği ortağı Türkiye bu tanımın dışında kalıyor. OİB Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yazıcı, ortak tutumun hukuken bağlayıcı olmadığını ve Türkiye'nin tutumunu değiştirmeyeceğini söyledi.

TAYSAD Başkanı Yakup Birinci ise Türkiye kapsam dışında bırakılırsa Kuzey Afrika ülkelerinin inisiyatif alabileceğini söyledi. Otomotiv sektörü örgütleri, Türkiye'de üretilen veya monte edilen araç ve parçaların Birlik menşeli sayılmasını istiyor.

Ford Otosan'ın gelirinin yüzde 84'ü, Tofaş'ın yüzde 18,6'sı yurt dışı satıştan

Ford Otosan (FROTO) 2026'nın ilk yarısında toplam hasılatın yüzde 62'sinin Türkiye'den, yüzde 22'sinin Romanya'dan yapılan satışlardan geldiğini bildirdi.

Ford Otosan'ın toplam satış adedi içinde Birleşik Krallık yüzde 26, Almanya yüzde 18, İtalya yüzde 11, Fransa yüzde 9 ve İspanya yüzde 7 pay aldı. Romanya'daki üretim AB sınırları içinde yapılıyor.

Tofaş (TOASO) yönetimi 30 Temmuz 2026'daki çağrıda Fransa, İtalya, Almanya ve İspanya'nın ihracat adedinin yaklaşık yüzde 80'ini oluşturduğunu söyledi. Fransa'nın payı yüzde 30'un hemen altında kaldı.