Kurban Bayramı gelecek hafta çarşamba günü başlayacak olsa da birçok sektörde tatil hareketliliği daha erken başladı. Özellikle turizm, lojistik, gıda üretimi ve perakende alanlarında faaliyetlerin kesintisiz sürmesi için yoğun çalışma planları hazırlanıyor.
Ekonomide yüksek enflasyon ve artan yaşam maliyetleri nedeniyle bazı çalışanların bayram döneminde ek gelir amacıyla çalışmayı tercih ettiği görülüyor. Zorunlu üretim alanlarında görev yapan işçiler ise tatil döneminde de üretim zincirinin devamını sağlıyor.
Asıl kritik eşik ise bayram döneminde üretim maliyetleri ile çalışan gelirleri arasındaki denge oldu. İş Kanunu’na göre ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçilere her gün için ilave bir günlük ücret ödenmesi gerekiyor.
Bu kapsamda arife günü dahil bayram boyunca çalışan işçilerin toplamda 3,5 günlük ek ücrete hak kazandığı belirtiliyor. Cumartesi günü çalışan personel için ise bazı sektörlerde ilave 1,5 günlük net ödeme yükümlülüğü doğabiliyor.
Üretim zinciri bayramda da devam edecek
Türkiye’de özellikle organize sanayi bölgeleri, enerji tesisleri, sağlık hizmetleri, ulaştırma ve turizm sektörlerinde faaliyetlerin tamamen durması mümkün görülmüyor. Bu nedenle birçok işletme vardiyalı sistemle bayram üretimini sürdürmeye hazırlanıyor.
Turizm sektöründe ise bayram tatilinin iç talebi desteklemesi bekleniyor. Oteller, restoranlar ve ulaşım şirketlerinde geçici personel ihtiyacının arttığı gözlemleniyor.
Veriler asıl hareketliliğin hizmet sektöründe yoğunlaştığını gösteriyor. Bayram döneminde tüketim harcamalarının artması bazı sektörlerde kısa vadeli nakit akışını desteklerken, işletmeler açısından personel maliyetlerini de yükseltiyor.
İşveren maliyetleri yeniden gündemde
Bayram mesaileri özellikle iş gücü yoğun sektörlerde ek maliyet baskısı yaratıyor. Yüksek faiz ve finansman sıkıntısıyla karşı karşıya kalan şirketlerin bir kısmının vardiya planlamalarını yeniden düzenlediği belirtiliyor.
Piyasanın odaklandığı temel risk ise kayıt dışı çalışma eğiliminin artması. Uzmanlar, fazla mesai ve bayram çalışma ücretlerinin eksik ödenmesinin hem çalışan hakları hem de verimlilik açısından uzun vadeli sorun yaratabileceğini değerlendiriyor.
Ekonomik baskının derinleştiği dönemde üretimin devam etmesi büyüme açısından kritik görülürken, çalışanların gelir kaybını sınırlayacak düzenlemelerin önem kazandığı ifade ediliyor.
