Konut ve taşıt finansmanında bankacılık sistemi dışında büyüyen alternatif modeller dikkat çekiyor. Finansal Kurumlar Birliği’nin (FKB) verilerine göre tasarruf finansman sektöründe müşteri sayısı 1 milyon 337 bine ulaştı. Aynı dönemde sektörün toplam sözleşme büyüklüğü ise 354 milyar TL seviyesine çıktı.
Artan faiz oranları ve krediye erişimde yaşanan zorluklar, sistemin büyümesindeki temel etken olarak öne çıkıyor. Özellikle orta gelir grubunda konut kredisi taksitlerinin hızla yükselmesi, tüketiciyi faizsiz finansman modellerine yönlendiriyor.
Bugün kamu bankalarında konut kredisi faizlerinin yüzde 2,74 seviyesine kadar çıkması, geri ödeme yükünü tarihi seviyelere taşıdı. 3 milyon TL’lik bir konut için çekilen 2 milyon 700 bin TL kredinin 10 yıllık geri ödemesi 9,2 milyon TL’yi aşarken, aylık taksit yaklaşık 77 bin TL’ye ulaşıyor.
Asıl kırılma noktası ise tasarruf finansman modelindeki maliyet avantajında oluştu. Sistemde tüketici faiz yerine ortalama yüzde 8 seviyesinde organizasyon ücreti ödüyor. Böylece aynı tutardaki finansmanın toplam maliyeti yaklaşık 3 milyon 240 bin TL seviyesinde kalıyor.
BDDK düzenlemesi sektörde güveni artırdı
Tasarruf finansman sistemi 2021’deki yasal düzenlemeler sonrası yeni bir döneme girdi. BDDK’nın sektörü doğrudan denetim kapsamına almasıyla birlikte faaliyet izni olmayan şirketler tasfiye edildi. Düzenlemeler sonrası sektörde faaliyet gösteren şirket sayısı 9’a yükseldi.
Sektörde güveni artıran ikinci önemli gelişme ise kamu bankası hamlesi oldu. Emlak Katılım Bankası’nın sisteme dahil olması, geçmişte yalnızca faiz hassasiyeti taşıyan kesimlerin kullandığı modeli daha geniş bir tüketici kitlesine taşıdı.
Piyasanın odaklandığı kritik alan ise ikinci konut alımlarındaki kredi sınırlamaları oldu. BDDK düzenlemesine göre ikinci evini almak isteyen tüketici, artık konut değerinin yalnızca yüzde 22,5’i kadar kredi kullanabiliyor. Bu durum tasarruf finansman sistemine olan ilgiyi hızlandırdı.
Sistem ayrıca düşük kredi notuna sahip tüketiciler açısından da alternatif oluşturuyor. Bankalardan kredi alamayan vatandaşlar, gelir durumlarına uygun ödeme planlarıyla ev ve araç finansmanına erişebiliyor.
Kredili satışlarda yeni denge oluşuyor
Türkiye genelinde kredili konut satışları nisanda yıllık bazda yüzde 40,5 artışla 25 bin 771 adede yükseldi. Toplam satışlar içinde kredili işlemlerin payı yüzde 20’nin üzerine çıktı. Uzmanlar, bu yükselişte tasarruf finansman sisteminin önemli payı bulunduğunu değerlendiriyor.
İstanbul Gayrimenkul Değerleme Yönetici Ortağı Dr. Ahmet Büyükduman’a göre nisandaki kredili satışların yaklaşık 10 bini tasarruf finansman şirketleri üzerinden gerçekleşti. Yıl sonunda aylık kredili satışların 30 bin seviyesine yaklaşabileceği, bunun yaklaşık 20 bininin faizsiz finansman sistemi kaynaklı olabileceği tahmin ediliyor.
Veriler konut finansmanında banka dışı modellerin kalıcı şekilde büyüdüğünü gösteriyor.
Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.
