Pazartesi gecesi ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırı dalgasının haberi düştüğünde ilk tepki petrolde görüldü. Brent'in varil fiyatı saatler içinde 80 doların üzerine sıçradı, salı sabahı 85 doları aşarak son bir ayın zirvesine çıktı. Aynı jeopolitik dalga Borsa İstanbul'u ise ters yönden vurdu; endeks haftaya sert satışla başladı ve risk iştahı belirgin biçimde zayıfladı. İran gerilimi, petrol ve BIST arasındaki bu zincir, tek soruyu öne çıkarıyor: enerji fiyatındaki artış Türkiye piyasalarına nasıl yansıyor?
Petrol neden fırladı
Yükselişin arkasında ABD ile İran arasında yeniden sertleşen çatışma var. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran'a ait askeri hedeflere yönelik geniş çaplı saldırılar düzenlerken, Washington deniz ablukasını yeniden devreye soktu ve İran petrolünün satışına izin veren lisansı 17 Temmuz'da sona erecek şekilde iptal etti. Hürmüz Boğazı'nda arz güvenliği endişeleri, Birleşik Arap Emirlikleri'ne ait tankerlerin vurulması ve İran'ın Körfez kıyılarına saldırıları enerji piyasasındaki dalgalanmayı derinleştirdi. Brent, saat 19.00 sularında uluslararası vadeli piyasalarda yaklaşık yüzde 2,56 artışla 85,43 dolara çıkarak son bir ayın zirvesine yerleşti; önceki kapanış 83,30 dolardı. Gün içi bu seviyeler jeopolitik başlıklara göre hızla değişebiliyor. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın açık olduğunu ve açık kalacağını belirtti.
Zincir BIST'e nasıl ulaşıyor
Türkiye enerjide dışa bağımlı olduğundan yükselen petrol, ithalat faturasını ve enflasyon baskısını besleyerek borsaya dolaylı ama güçlü bir yük bindiriyor.
Jeopolitik risk arttığında gelişen ülke varlıklarından çıkış hızlanır; Borsa İstanbul da bu risk iştahı zayıflamasından payını aldı ve pazartesi gününü yüzde 1,5'in üzerinde kayıpla tamamladı. Yükselen petrolün ikinci kanalı ise doğrudan Türkiye ekonomisine bağlı: ülke ham petrolde büyük ölçüde ithalata dayandığı için varil fiyatındaki her sıçrama cari açığı, enflasyonu ve kur tarafındaki baskıyı artırma potansiyeli taşıyor. Bu tablo genel endekse yük bindirirken, rafineri ve enerji tarafındaki şirketler için görece olumlu bir ayrışma da mümkün. ABD Merkez Bankası yetkililerinin olası ek sıkılaşma sinyali, küresel risk iştahını ayrıca sınırlıyor.
Takip edilecek eşikler
Kısa vadede yön, jeopolitik başlıkların seyrine bağlı kalacak. Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, OFAC'ın 17 Temmuz'da devreye girecek lisans iptali ve olası yeni saldırılar petroldeki oynaklığı canlı tutabilir. Brent tarafında öne çıkan seviyeler aşağıdaki gibi.
Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında, bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için Analiz ve Araştırma Kurulu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
