Tahran yönetiminin protestoları bastırmak amacıyla uyguladığı internet kesintisi, dijital ekonomide istihdam edilen 10 milyon kişiyi işsizlik riskiyle karşı karşıya bırakırken dış ticareti de durma noktasına getirdi.
İran genelinde 8 Ocak 2026 tarihinden bu yana devam eden internet kısıtlamaları, ülke ekonomisinin dijital damarlarını kesti. Hükümet karşıtı protestoların yayılmasını engellemek amacıyla devreye alınan küresel ağa erişim engeli, üçüncü haftasına girerken iş dünyasından sert tepkiler yükseliyor. İletişim Bakanı Sattar Hashemi, dijital ekosistemde 10 milyon kişinin istihdam edildiğine dikkat çekerek mevcut tablonun sürdürülemez olduğunu vurguladı.
Ticari kanallarda dijital kopuş
Ülkenin iç ağı (intranet) üzerinden kamu kurumları ve okullara kısıtlı erişim sağlansa da, küresel pazarlarla entegre çalışan işletmeler operasyonlarını yürütemiyor. İran-Rusya Ortak Ticaret Odası Üyesi Celil Celalifar, tüccarların dış dünyayla iletişiminin tamamen koptuğunu ve ekonomik aktörlerin ciddi bir öfke içinde olduğunu belirtti. Özellikle e-ticaret, lojistik takip sistemleri ve uluslararası ödeme mekanizmalarının dijital izolasyon nedeniyle felç olması, 2026 yılı büyüme projeksiyonlarını aşağı yönlü revize ediyor.
İnsani maliyet ve belirsizlik
HRANA verilerine göre olaylarda hayatını kaybedenlerin sayısı 5.848’e yükselirken, güvenlik birimlerinin interneti "dış müdahale aracı" olarak tanımlaması kısıtlamaların süresine dair belirsizliği artırıyor. İran-Çin Ticaret Odası Başkanı Majid Reza Hariri, mevcut kısıtlı erişim izinlerinin sadece e-posta kontrol etmeye yetecek düzeyde olduğunu ve bu durumun profesyonel ticari faaliyetleri desteklemediğini ifade etti.
Bölgesel ekonomik yansımalar
Tahran’daki dijital karartma sadece yerel esnafı değil, bölgedeki tedarik zincirlerini de etkiliyor. Komşu ülkelerle yapılan transit ticaret ve dijital hizmet ihracatı, bağlantı sorunları nedeniyle durma noktasına geldi. Meclis kanadından gelen bazı savunmalara rağmen, iş dünyası temsilcileri küresel internete tam erişim sağlanmadığı takdirde dijital ekonomideki sermaye çıkışının hızlanacağı konusunda uyarıyor.
İran: Dijital Karartma ve Ekonomik Tahribat
DİJİTAL İZOLASYONANALİZ MASASI NOTU: Dijital ekonominin toplam istihdamın yaklaşık %15-20’sini domine ettiği bir yapıda, kesintinin 30 günü aşması durumunda kalıcı bir işsizlik dalgası ve şirket iflasları kaçınılmaz görünmektedir. GSYH'deki daralma riski %4 seviyesine kadar genişleyebilir.
📉 Kritik Göstergeler
- Tehdit Altındaki İstihdam: 10 Milyon Kişi.
- Kesinti Süresi: 3+ Hafta (8 Ocak'tan beri).
- GSYH Daralma Riski: %2,5 - %4,0.
- Can Kaybı (HRANA): 5.848 Kişi.
⚠️ Bölgesel Radar
İran Riyali'ndeki (IRR) volatilite artışı, bölgesel ortaklar olan Türkiye, Rusya ve Çin ile olan ticari hacmi dolaylı yoldan baskılamaktadır. Sermaye çıkışının hızlanması an meselesidir.
ANALİZ:
Endeks24 analistlerinin makroekonomik modellemeleri ve bölgesel risk projeksiyonlarına göre İran’daki internet kesintisi, ülkenin GSYH (Gayrisafi Yurt İçi Hasıla) rakamlarında doğrudan %2,5 ile %4 bandında bir daralma riski doğurmaktadır. Dijital ekonominin toplam istihdamın yaklaşık %15-20’sini domine ettiği bir yapıda, kesintinin 30 günü aşması durumunda kalıcı bir işsizlik dalgası ve şirket iflasları kaçınılmaz görünmektedir.
İran Riyali'nin (IRR) serbest piyasadaki volatilite artışı ve döviz likidite sıkışıklığı, dijital ticaretin durmasıyla daha da derinleşmektedir. Mevcut durum, bölgesel ticaret ortakları olan Türkiye, Rusya ve Çin ile olan ticari hacmi de dolaylı yoldan baskılamaktadır. Endeks24 Analiz Masası, sürecin bölge borsaları ve enerji fiyatları üzerindeki ikincil etkilerini yakından izlemektedir.
ENDEKS24 ANALİZ MASASI
İran ekonomisinde dijital izolasyonun stratejik maliyet analiziŞeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz.
LİNK: https://www.endeks24.com/analiz-ve-arastirma-kurulu
Yasal Uyarı: Burada yer alan bilgiler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Veriler rasyonel analiz yöntemleriyle yorumlanmıştır.
