Dünya petrol ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri, Basra Körfezi'ni açık denizlere bağlayan dar bir su yolundan, Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. Bu güzergahtaki en küçük tehdit bile fiyatlara hızla risk primi olarak yansırken, ABD Başkanı Donald Trump'ın boğazda 60 gün boyunca geçiş ücreti alınmayacağını açıklaması, haftalardır petrol piyasasını geren belirsizliği gevşetti.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran ile varılan 60 günlük ateşkes süresince boğazdan geçişlerin ücretsiz olacağını belirtti. Sürenin sonunda anlaşma tamamlanmasa bile, ABD yeni bir ücret getirmedikçe geçişin ücretsiz kalacağını vurguladı. İran tarafı ise 60 günün ardından boğazın yönetimi ve hizmet bedeli konusunda Umman ile müzakere hakkını saklı tuttuğunu bildiriyor.
Risk primi nasıl eridi
Petrol fiyatı, arz güvenliğine dönük tehdidi anında satın alır. Boğazın kapanma ihtimali masadayken Brent'in varil fiyatı mayıs ortasında 110 doların üzerine çıkmış, 20 Mayıs'ta 113,34 doları görmüştü. Ateşkes diplomasisinin ilerlemesi ve boğazın ticari trafiğe açık kalacağı sinyalleriyle fiyat geri çekildi; Brent 20 Haziran'da 80,57 dolar seviyesinde işlem gördü.
Bu gerilemenin önemli bölümü, savaş ihtimalinin fiyata eklediği risk priminin geri alınmasından kaynaklanıyor. Piyasa beklentisine göre geçiş fiilen kesintisiz sürerse primin daha da erimesi mümkün. Buna karşın 60 gün sonrasına ilişkin belirsizlik, fiyatın altına bir taban koyuyor.
Boğazdaki risk tamamen ortadan kalkmış değil, yalnızca 60 günlüğüne ertelenmiş durumda; bu yüzden fiyattaki rahatlamanın bir kısmı kalıcı olmayabilir.
Enerji piyasası analistleriTürkiye için ne anlama geliyor
Ham petrol ihtiyacının neredeyse tamamını ithal eden Türkiye için Brent'teki her dolarlık hareket, enerji ithalat faturasına ve cari açığa doğrudan yansıyor. Fiyatın gerilemesi, akaryakıttan üretici maliyetlerine uzanan zincirde enflasyon üzerindeki yukarı yönlü baskıyı hafifletme potansiyeli taşıyor.
Ne var ki fatura yalnızca dolar bazlı petrol fiyatına değil, kura da bağlı. Dolar/TL'nin 46,48, euro/TL'nin 53,36 düzeyinde bulunması (Endeks24 veri servisi, 19 Haziran), petroldeki ucuzlamanın lira karşılığındaki etkisini sınırlayan bir unsur. Uzmanlara göre rahatlamanın enflasyona yansıması için hem düşüşün kalıcı olması hem de kur tarafının istikrarlı seyretmesi gerekiyor.
Boğazın 60 günlük ücretsiz dönemi petrol piyasasına nefes alanı açsa da kalıcı bir çözüm sunmuyor. Sürenin sonunda İran'ın hizmet bedeli talebi ya da diplomaside yeni bir tıkanma, geri çekilen risk primini fiyata yeniden davet edebilir.
Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında, bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için Analiz ve Araştırma Kurulu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
