Goldman Sachs, eylülde para piyasası fonlarından çıkan 13 milyar doların yaklaşık yarısının yurt içindeki döviz ve altın mevduatlarına aktarıldığını hesapladı. Bankanın 2 Ekim tarihli Türkiye değerlendirmesine göre Merkez Bankası'nın brüt rezervleri 30 Eylül itibarıyla bir haftada 9 milyar dolar azalarak 173 milyar dolara geriledi.
Fonlardan çıkan paranın yarısı döviz ve altına gitti
CNBC-e'nin aktardığı rapora göre Goldman Sachs, fon krizinin yaşandığı eylül ayında para piyasası fonlarından toplam 13 milyar dolarlık çıkış olduğunu, bu tutarın yaklaşık yarısının yurt içi döviz ve altın mevduatlarına yöneldiğini belirtti. Banka, 25 Eylül'de sona eren haftada değerleme etkisinden arındırılmış döviz mevduatlarının 1,3 milyar dolar arttığını, altın mevduatlarında değişim görülmediğini ve aynı hafta para piyasası fonlarından çıkışın sınırlı kaldığını kaydetti.
Paranın tamamı liradan çıkmadı. Goldman Sachs, Türk lirası mevduatlardaki artışın eylülün son haftasında da sürdüğünü, 28 Eylül itibarıyla TL mevduatların bir hafta öncesine göre 7 milyar dolar karşılığı arttığını bildirdi. Tablo, para piyasası fonlarından çıkan kaynağın lira mevduat ile döviz ve altın arasında bölündüğüne işaret ediyor.
Rezervlerde savaş öncesine göre 43 milyar dolar kayıp
Rapora göre altın değerleme etkisi hariç tutulduğunda rezervlerdeki haftalık düşüş 5 milyar dolar oldu. Eylül genelinde altın değerlemesine göre düzeltilmiş rezervler 11 milyar dolar azaldı. İran savaşı öncesindeki seviyeyle karşılaştırıldığında rezervlerdeki düşüş 43 milyar dolara ulaştı; altın değerleme etkisi hariç tutulduğunda bu kayıp 17 milyar dolar olarak hesaplanıyor. Altın ve SDR dışındaki varlıklarla tanımlanan döviz likiditesi de savaş öncesine göre 13 milyar dolar daha düşük.
Bu veriler, rezervlerin beş haftadır gerilediğini gösteren resmi istatistiklerle aynı yöne işaret ediyor. Goldman Sachs'ın bulgusu, S&P'nin bugünkü değerlendirmesiyle birlikte okunduğunda ayrı bir önem taşıyor: S&P, fon krizinin izole kalması halinde not üzerinde baskı beklemediğini açıklarken hane halkının lira tercihini kilit değişken olarak tanımlamış ve dolarizasyonda belirgin bir yükseliş görmediğini belirtmişti. Fonlardan çıkan paranın yarısının döviz ve altına gitmesi, bu değişkenin önümüzdeki haftalarda yakından izleneceğini gösteriyor.
Yabancı hisseden çıktı, tahvile girdi
25 Eylül haftasında yerel borçlanma araçlarına 400 milyon dolarlık yabancı girişi olurken hisse senetlerinden 400 milyon dolarlık çıkış yaşandı. Şubattan bu yana tahvil ve hisse senedinde toplam yabancı çıkışı 3,4 milyar dolara ulaştı; çıkışın büyük bölümü tahvil tarafından kaynaklandı. Bankaların bilanço dışı döviz pozisyonu aynı hafta 1 milyar dolar artarak savaş öncesi seviyenin bir miktar üzerine çıktı.
Sistemde likidite fazlası sürüyor
Goldman Sachs'a göre TCMB'nin bankalara sağladığı fonlama 30 Eylül itibarıyla bir haftada 583 milyar liralık değişimle eksi 632 milyar lira oldu; banka bu görünümü sistemde likidite fazlasının sürdüğü şeklinde yorumladı. 25 Eylül haftasında TL mevduat faizi 0,2 puan düşüşle yüzde 43,4'e, tüketici kredisi faizi yüzde 60,6'ya, ticari kredi faizi yüzde 52,3'e geriledi. TL ve döviz kredilerini kapsayan toplam kredi büyümesi yıllık yüzde 27 ile 2024 ortasındaki en düşük seviyelere yakın seyrediyor.
