AK Parti hükümeti, milyonlarca emeklinin yaşam standartlarını iyileştirmek ve sistemdeki aktüeryal dengesizlikleri gidermek için kapsamlı bir seferberlik başlattı. Kurulan özel komisyon, çalışma hayatında daha uzun süre kalmayı teşvik eden ve ödenen primle orantılı maaş almayı öngören yeni bir model üzerinde çalışıyor. 2026 yılı itibarıyla hız kazanan bu çalışmalar, 2025 yılında yaşanan maaş farkı tartışmalarını da kalıcı olarak bitirmeyi hedefliyor.
Maaş hesaplama sisteminde köklü değişiklik
Reform paketinin en önemli ayağını "prime göre maaş" sistemi oluşturuyor. Mevcut yapıda prim gün sayısının yanı sıra ödenen prim miktarının emekli aylığı üzerindeki etkisi artırılacak. Orta Vadeli Program (OVP) hedefleriyle uyumlu olan bu düzenleme, kişilerin istihdamda daha uzun süre kalmasını rasyonel bir temele oturtuyor. Komisyon, üç farklı dönem (2000 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası) için uygulanan aylık bağlama oranlarını (ABO) tek bir standartta toplamayı değerlendiriyor.
Zam farkları ve Bağ-Kur reformu
SSK, Bağ-Kur ve memur emeklileri arasındaki zam oranlarındaki farklılıklar, ortak bir kural setine bağlanacak. Geçmiş yıllarda refah payı ile sağlanan geçici eşitlik, yeni modelde toplu sözleşme veya sabit bir kural ile kalıcı hale getirilecek. Ayrıca Bağ-Kur sigortalıları için beklenen 9000 gün prim şartının 7200 güne düşürülmesiyle, SSK ve Bağ-Kur arasında norm birliği sağlanması planlanıyor.
Güncelleme katsayısı ve taban aylık revizyonu
Emeklilik başvuru tarihine göre maaşlarda oluşan yüksek farkların önüne geçmek için güncelleme katsayısı sistemi yeniden kurgulanıyor. Enflasyon ve büyüme verilerinin emekli aylığına yansımasında yaşanan adaletsizlikler, katsayı düzenlemesiyle giderilecek. Öte yandan düşük maaş alan kesim için uygulanan taban aylık sisteminde, kök maaşa kademeli seyyanen artış veya taban maaşın hemen üstündeki aylıklara yönelik kademeli artış formülleri masada bekliyor.
Emeklilik reformu ajandası üzerindeki rasyonel projeksiyon setlerimiz, aktüeryal dengeler ve sosyal güvenlik dengesi açısından şu kritik alanları işaret ediyor:
ANALİZ:
Emeklilik sistemine yönelik hazırlanan 6 maddelik reform paketi, sadece bir sosyal refah düzenlemesi değil, aynı zamanda Türkiye'nin mali disiplini ve iş gücü piyasası dinamikleri için kritik bir makroekonomik adımdır. 2025 yılı verileri incelendiğinde, emekli maaşları arasındaki uçurumun tüketim harcamaları ve iç talep üzerinde dengesiz bir baskı oluşturduğu görülmektedir.
Özellikle güncelleme katsayısı üzerindeki düzenleme, sistemin öngörülebilirliğini artıracaktır. Mevcut yapıda emeklilik dilekçesi tarihinin maaş üzerinde yarattığı %30’u aşan farklar, sistemin güvenilirliğini zedeleyen unsurların başında geliyordu. Bağ-Kur ve SSK prim günlerinin eşitlenmesi ise kayıt dışı istihdamla mücadelede kaldıraç görevi görecektir. 2027 projeksiyonlarımız, bu reformların hayata geçmesi durumunda SGK’nın bütçe üzerindeki transfer yükünün orta vadede %1,5-2 bandında rasyonalize edilebileceğini göstermektedir. Ancak taban aylık artışlarının bütçe disiplini ile uyumu, yılın ikinci yarısındaki likidite yönetimi açısından yakından izlenmelidir.
ENDEKS24 ANALİZ MASASI
Emeklilik sisteminde aktüeryal denge ve yapısal reform projeksiyonu
Şeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz.
