Bilim insanları, iklim değişikliğinin 2026’nın ilk aylarında Afrika, Asya ve diğer bölgelerde görülen rekor seviyedeki yangınların temel nedeni olduğunu belirtirken, kuzey yarımkürede yaz sezonunun başlaması ve El Nino hava olayının güçlenmesiyle risklerin daha da artabileceği uyarısında bulundu.
World Weather Attribution (WWA) tarafından derlenen verilere göre, Ocak-Nisan döneminde dünya genelinde çıkan yangınlar 150 milyon hektardan fazla alanı etkiledi. Bu rakam, önceki rekor seviyenin yaklaşık yüzde 20 üzerine çıkarak şimdiye kadarki en yüksek yangın tahribatlarından birine işaret etti. Kaynak metin:
Imperial College London bünyesinde çalışan orman yangını uzmanı Theodore Keeping, küresel yangın sezonunun henüz tam anlamıyla başlamadığına dikkat çekerek, hızlı başlangıcın ve El Nino beklentisinin “özellikle ağır bir yıl” riskini artırdığını söyledi. Araştırmacılar, insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkisinin güçlü El Nino koşullarıyla birleşerek sıcaklık rekorları, kuraklık ve aşırı yangın risklerini aynı anda tetikleyebileceğini değerlendiriyor.
Verilere göre Afrika’da yılın ilk dört ayında yaklaşık 85 milyon hektar alan yandı. Bu rakam, önceki rekor seviyenin yüzde 23 üzerine çıktı. Uzmanlar, kıtadaki yangınların alışılmadık derecede yüksek yağış dönemlerinin ardından gelen sert kuraklık ve sıcak hava geçişlerinden beslendiğini belirtiyor. Önceki yağışlı sezonun yoğun bitki örtüsü oluşturduğu, son aylardaki sıcak ve kurak koşulların ise bu alanları yangın açısından yüksek riskli hale getirdiği ifade ediliyor.
Asya’da ise yangınların yaklaşık 44 milyon hektar alanı etkilediği belirtiliyor. Hindistan, Myanmar, Tayland, Laos ve Çin en fazla etkilenen ülkeler arasında sıralanıyor. Bu seviyenin, önceki rekor yıl olan 2014’e göre yaklaşık yüzde 40 daha yüksek olduğu hesaplanıyor.
El Nino etkisi yeni bölgeleri tehdit ediyor
Bilim insanları, El Nino hava koşullarının ilerleyen aylarda Avustralya, Kanada, ABD ve Amazon yağmur ormanlarında sıcaklık ve kuraklık riskini artırabileceğini belirtiyor. Dünya Meteoroloji Örgütü, Pasifik Okyanusu’ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının yükselmesiyle ilişkili El Nino koşullarının Mayıs ayında başlayabileceğini açıkladı.
BM’ye bağlı kuruluş, El Nino’nun Avustralya, Endonezya ve Güney Asya’nın bazı bölgelerinde kuraklık riskini yükseltebileceği, diğer bölgelerde ise sel olaylarını artırabileceği uyarısında bulundu. Imperial College London’dan iklim bilimci Friederike Otto, güçlü bir El Nino senaryosunun iklim değişikliğiyle birleşmesi halinde “benzeri görülmemiş aşırı hava olayları” riskini artırabileceğini söyledi.
Piyasa etkisi
Küresel yangın riskindeki artış; tarım emtiaları, enerji fiyatları, sigorta sektörü ve karbon piyasaları açısından yeni maliyet baskıları oluşturuyor. Özellikle tarımsal üretimde kuraklık kaynaklı arz risklerinin artması, gıda enflasyonu üzerindeki yukarı yönlü baskının sürmesine neden olabilir. Sigorta şirketlerinin iklim kaynaklı hasar maliyetleri ise yeniden fiyatlama sürecini hızlandırabilecek başlıklar arasında değerlendiriliyor.
