Bedelli sermaye artırımı, şirketin yeni pay çıkararak ortaklarından ve yatırımcılardan nakit toplamasıdır. Mevcut ortakların, ellerindeki pay oranında yeni paylardan öncelikle alma hakkı vardır. Buna rüçhan hakkı ya da yeni pay alma hakkı denir.
Yüzde 100 bedelli artırım yapan bir şirkette ortak, elindeki her pay için bir yeni pay alma hakkına sahip olur. Bu hakkı kullanmak için yeni payın bedelini öder. Kullanım fiyatı çoğunlukla payın nominal değeri olan 1 liradır. Şirket, esas sözleşmesindeki hükme ya da genel kurul kararına dayanarak daha yüksek, primli bir fiyat da belirleyebilir.
Rüçhan hakkı nasıl ve ne kadar sürede kullanılır?
Bedelli artırım için şirket izahname hazırlar ve Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) onayını alır. Rüçhan hakkı kullanım süresi borsada işlem gören şirketlerde 15 günden az, 60 günden fazla olamaz. Başlangıç ve bitiş tarihleri izahnamede ve Kamuyu Aydınlatma Platformu duyurusunda yer alır.
Hakkını kullanmak isteyen yatırımcı bu süre içinde aracı kurumuna talimat verir ve yeni payların bedelini hesabında hazır bulundurur. Elinde 1.000 pay bulunan bir yatırımcı, kullanım fiyatı 1 lira olan yüzde 100 bedelli artırıma katılmak için 1.000 lira öder ve 1.000 yeni pay alır.
Bedelli sonrası hisse fiyatı nasıl hesaplanır?
Borsa İstanbul, rüçhan hakkı kullanımının başladığı gün payın fiyatını düzeltir. Düzeltilmiş fiyat şöyle bulunur: Son kapanış fiyatına, bedelli oranı ile kullanım fiyatının çarpımı eklenir ve toplam, bir artı bedelli oranına bölünür. Kapanış fiyatı 100 lira, kullanım fiyatı 1 lira olan yüzde 100 bedellide hesap 101 bölü 2'dir ve düzeltilmiş fiyat 50,50 lira olur.
| Bedelli oranı | Düzeltilmiş fiyat (TL) | Kupon referans fiyatı (TL) | 100 pay için ödenecek tutar (TL) |
|---|---|---|---|
| Yüzde 50 | 67,00 | 33,00 | 50 |
| Yüzde 100 | 50,50 | 49,50 | 100 |
| Yüzde 200 | 34,00 | 66,00 | 200 |
Düzeltilmiş fiyat ile kupon referans fiyatının toplamı eski kapanış fiyatına eşittir. Yani payın değerinin bir bölümü rüçhan hakkına geçer. Hakkını kullanmayan ve satmayan yatırımcı bu bölümü kaybeder.
Rüçhan hakkı kuponu satılabilir mi?
Evet. Yeni pay almak istemeyen yatırımcı rüçhan hakkını borsada satabilir. Kuponlar, payın kodunun sonuna ".R" eklenerek açılan ayrı bir sırada işlem görür. Kupon sırası rüçhan hakkı kullanımının ilk günü açılır ve kullanım süresinin bitiminden önceki beşinci iş günü kapanır.
Kuponunu satmayan ve hakkını da kullanmayan yatırımcının hakkı süre sonunda düşer ve kendisine herhangi bir ödeme yapılmaz. Bu yatırımcının elindeki pay sayısı aynı kalır, ancak fiyat düzeltildiği ve şirketin toplam pay sayısı arttığı için hem portföy değeri hem ortaklık oranı geriler.
Kullanılmayan paylar ve tahsisli sermaye artırımı
Rüçhan hakkı kullanılmayan paylar, süre bittikten sonra Borsa İstanbul'da birincil piyasada satışa sunulur. Bu paylar nominal değerin altında satılamaz, satılamayan paylar iptal edilir.
Tahsisli sermaye artırımında ise mevcut ortakların rüçhan hakkı kısıtlanır ve yeni payların tamamı önceden belirlenen kişi ya da kurumlara satılır. Bu yöntemde satışın yapıldığı gün pay fiyatında düzeltme yapılmaz. Örneğin Hektaş'ın OYAK'a tahsisli artırımında fiyat 3,39 lira oldu.
Bedelli kararında yatırımcı neye bakmalı?
Şirket, SPK başvurusunda artırımdan gelecek paranın nerede kullanılacağını gösteren bir rapor açıklar ve artırımdan sonra bu planın ne ölçüde gerçekleştiğini ayrıca duyurur. Paranın borç ödemesine mi, yatırıma mı, işletme sermayesine mi gideceği bu raporda yazar. Örneğin Şeker GYO yüzde 100 bedellide fon kullanım planını açıkladı.
Şirketler bedelli kararından vazgeçebilir ya da oranı değiştirebilir. Para ödemeden pay alınan işlem için bedelsiz sermaye artırımı rehberine, güncel sermaye artırımı duyuruları için KAP haberleri sayfasına bakılabilir.
Yasal Uyarı : Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
