Bakır, 29 Temmuz sabah işlemlerinde Fed kararı öncesindeki güçlü dolar ve teknoloji hisselerindeki satışların talep beklentilerini zayıflatmasıyla geriledi. Londra Metal Borsasında üç ay vadeli bakır yüzde 0,28 düşüşle ton başına 13.647 dolara, Şanghay'da en çok işlem gören kontrat yüzde 0,21 kayıpla 104.830 yuana indi.
GÜN İÇİ VERİ
PİYASA AYRIMI
Günlük fiyatlama dolar, faiz ve risk iştahına duyarlı kalırken; veri merkezleri, elektrik şebekeleri ve sınırlı maden arzı bakırın uzun vadeli talep tezini desteklemeyi sürdürüyor.
Dolar ve teknoloji satışları kısa vadeyi belirliyor
CME FedWatch fiyatlaması, Fed'in temmuz toplantısında faizi sabit tutma olasılığını yüzde 70, 25 baz puanlık artış olasılığını yüzde 30 gösteriyor. Eylül toplantısına kadar faiz artışı olasılığı ise yüzde 76'ya çıkmış durumda. Karar Türkiye saatiyle 21.00'de, Fed Başkanı Kevin Warsh'ın açıklamaları 21.30'da gelecek.
Doların bir ayın zirvesine yakın seyretmesi, ABD para birimi dışındaki para birimlerini kullanan alıcıların metal maliyetini artırıyor. Asya'da yapay zekâ ve yarı iletken hisselerinde derinleşen satışlar da veri merkezi yatırımlarının hızı konusunda temkin yarattı. Ancak bu hareket, gerçekleşmiş fiziksel bakır talebinde düşüşü gösteren yeni bir veri değil; şimdilik beklenti ve risk iştahı kanalıyla fiyatlamaya yansıyor.
Yapısal talep göstergeleri güçlü kalıyor
Kısa vadeli satışa karşın fiziksel altyapı göstergeleri farklı bir tablo çiziyor. Uluslararası Enerji Ajansına göre veri merkezlerinin elektrik tüketimi 2025'te yüzde 17 arttı ve 2030'a kadar iki katına çıkması bekleniyor. Bu tahmin doğrudan bakır tüketim miktarı vermese de şebeke bağlantıları, transformatörler ve enerji dağıtımı için yatırım ihtiyacının büyüdüğünü gösteriyor.
BAKIR GÖRÜNÜMÜ
Kısa vadeli baskı ile uzun vadeli destekler
Fiyatlama, şirket sonuçları ve kurum projeksiyonları aynı tabloda karşılaştırıldı.
| GÖSTERGE | DOĞRULANMIŞ VERİ | PİYASA OKUMASI |
|---|---|---|
| LME bakır | 13.647 dolar/ton, yüzde 0,28 düşüş | Kısa vadede dolar ve Fed belirsizliği baskın |
| Fed fiyatlaması | Temmuzda yüzde 70 sabit, eylülde yüzde 76 artış olasılığı | Yüksek faiz ve güçlü dolar riski sürüyor |
| Rio Tinto bakır birimi | İlk yarıda FAVÖK yüzde 84 artışla 5,7 milyar dolar | Madenci gelirlerinde bakırın ağırlığı güçlendi |
| Veri merkezi elektriği | 2025'te yüzde 17 artış, 2030'a kadar iki kat beklentisi | Şebeke ve enerji altyapısı yatırımlarını destekliyor |
| Küresel arz dengesi | IEA'nın 2035 için öngördüğü açık yüzde 25 | Yeni projelere rağmen yapısal arz riski korunuyor |
Rio Tinto'nun aynı gün açıklanan ilk yarı sonuçları da uzun vadeli anlatıya şirket cephesinden destek verdi. Şirketin bakır biriminde FAVÖK yüzde 84 artarak 5,7 milyar dolara çıktı; bakır ve alüminyum birlikte grup kârının yaklaşık yüzde 56'sını oluşturdu. Yönetim, veri merkezleri ile şebeke depolama yatırımlarını bakır ve lityum talebindeki büyümenin kaynakları arasında gösterdi.
Daha geniş arz görünümünde ise IEA'nın 2026 görünümü, yeni projelerle iyileşme sağlanmasına rağmen 2035'te bakır arzının talebin yaklaşık yüzde 25 altında kalabileceğini öngörüyor. Bu oran geçen yılki yüzde 30 tahmininden düşük, ancak yapısal açığın ortadan kalkmadığına işaret ediyor.
Bakır rekorun altında, fiyat bölgesi hâlâ yüksek
LME'deki 13.647 dolarlık seviye, 29 Ocak'ta görülen 14.527,50 dolarlık gün içi rekorun yaklaşık yüzde 6,1 altında bulunuyor. Günlük gerilemeye rağmen fiyatın rekor bölgesine yakın kalması, kısa vadeli makro baskının uzun vadeli arz ve elektrifikasyon beklentileriyle dengelendiğini gösteriyor.
Türkiye tarafında haziran ayı metal ihracatı verileri, bakır ihracatındaki değer artışının aylık yüzde 22,2'ye ulaştığını gösterdi. Küresel fiyatların yüksek seyri, ihracat gelirini destekleyebilir; buna karşın güçlü dolar ve finansman maliyetleri üretici marjları açısından aynı yönde çalışmayabilir.
Diğer baz metallerde karışık seyir izlendi. LME'de alüminyum yüzde 0,43, nikel yüzde 0,77 ve kalay yüzde 1,3 yükselirken; çinko yüzde 0,06 ve kurşun yüzde 0,26 geriledi. Şanghay'da alüminyum yüzde 0,95, kurşun yüzde 0,32 ve kalay yüzde 0,66 değer kazandı; çinko yüzde 0,22, nikel yüzde 0,14 düştü.
Takvim baskının süresini belirleyecek
29 TEMMUZ 2026
Fed kararı ve Warsh'ın mesajları dolar ile sanayi metalleri için ilk yön sinyalini verecek.
2030 GÖRÜNÜMÜ
IEA, veri merkezlerinin elektrik tüketiminin bugünkü düzeyinin iki katına çıkmasını bekliyor.
2035 GÖRÜNÜMÜ
Mevcut proje havuzuna rağmen bakır arz açığının yüzde 25 düzeyinde kalabileceği öngörülüyor.
Bakırda kısa vadeli yön, Fed'in faiz patikası, doların seyri ve büyük teknoloji şirketlerinin yatırım planlarına ilişkin mesajlarla şekillenecek. Uzun vadeli talep görünümü güçlü kalsa da veri merkezi projelerindeki gecikmeler, şebeke bağlantı darboğazları ve yüksek fiyatların sanayi tüketimini sınırlaması temel riskler olarak öne çıkıyor.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
