Temmuz yaklaşırken milyonlarca çalışanın gözü asgari ücrette ikinci bir artış ihtimaline çevrildi. Yükselen enflasyon ve her ay yeni rekor kıran açlık sınırı bu beklentiyi canlı tutuyor; ne var ki hükümet kanadından gelen son açıklamalar, temmuzda yeni bir düzenleme için resmi bir hazırlık bulunmadığını gösteriyor.
Hükümetten ara zam sinyali gelmiyor
Asgari ücret, ocak ayında yüzde 27 artırılarak net 28.075 liraya yükseltilmişti. O günden bu yana fiyatlardaki seyir, ücretin alım gücünü yeniden tartışmaya açtı. AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, temmuzda ara zam yapılıp yapılmayacağına ilişkin sorulara şu yanıtı verdi:
Hali hazırda gündemimizde böyle bir çalışma yok.
Abdullah Güler · AK Parti Grup Başkanı
Ekonomi yönetimi de yıl başında belirlenen ücret politikasının sürdüğü mesajını veriyor. Asgari ücrete yıl ortasında ek artış, son dönemde istisnai bir uygulama oldu; 2022 ve 2023'te ara zam yapılmış, 2024 ve 2025'te ise zam yıllık tutulmuştu.
Açlık sınırı asgari ücreti geride bıraktı
Türk-İş'in mayıs ayı araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı beslenmesi için gereken aylık gıda harcaması, yani açlık sınırı 35.174 liraya çıktı. Aynı dönemde net asgari ücret 28.075 lirada sabit kaldı. İki rakam arasındaki fark yaklaşık 7.100 lira; üstelik açlık sınırı her ay yeniden hesaplandığı için bu makasın yıl boyunca açılması bekleniyor.
Vergi dilimi yıl içinde geliri aşağı çekiyor
Sorun yalnızca asgari ücretle sınırlı değil. Brüt ücret alan milyonlarca çalışanın eline geçen tutar, vergi dilimleri yükseldikçe yıl içinde kademeli olarak azalıyor. Analizdeki örnek hesaplamalara göre brüt 50 bin lira maaşlı bir çalışanın net geliri yıl başında yaklaşık 40.200 lirayken yıl sonunda 36.500 liraya iniyor; brüt 100 bin lirada bu gerileme 75.900 liradan 65.700 liraya ulaşıyor.
10.200 TLbrüt 100 bin lira ücretli bir çalışanın net gelirinin, vergi dilimi etkisiyle ocaktan aralığa gerilemesi (örnek hesaplama).
Enflasyon yıl sonu hedefini beşinci ayda aştı
TÜİK verilerine göre mayısta tüketici fiyatları aylık yüzde 1,71, yıllık yüzde 32,61 arttı. Yılın ilk beş ayındaki birikimli enflasyon yüzde 16,61'e ulaştı. Bu oran, Orta Vadeli Program'da 2026 yıl sonu için belirlenen yüzde 16'lık hedefin daha beşinci ayda aşıldığı anlamına geliyor. TCMB ise mayıs ayındaki raporunda yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 26'ya yükseltti.
Ücret artışları hedeflenen enflasyona göre planlanırken gerçekleşen enflasyonun bu denli yüksek seyretmesi, yıl başındaki zammın önemli bölümünün yıl tamamlanmadan eriyeceğine işaret ediyor. Asgari ücret artmadığında özel sektördeki birçok ücret de hareketsiz kalıyor, çünkü maaşların büyük bölümü asgari ücrete endeksli belirleniyor. Tartışma artık asgari ücretin kaç lira olması gerektiğinden, çalışanların alım gücünün nasıl korunacağına kayıyor.
