Türkiye bal üretiminde dünyanın ikinci büyük ülkesi, ama yıllardır kovandan çıkan çok daha değerli ürününü çoğunlukla kayıt dışı bırakmıştı. 3 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Arı Zehrinin Toplanmasına İlişkin Yönetmelik, gramla satılan ve bala kıyasla kat kat pahalı arı zehrini sertifikalı, izlenebilir ve sözleşmeli bir üretim modeline bağlayarak yüksek katma değerli bir ihracat kalemine dönüştürmeyi hedefliyor.
Üreticilerimizin gelir seviyesini doğrudan yükseltecek, ülkemizin apiterapi alanındaki uluslararası rekabet gücünü zirveye taşıyacağız.
İbrahim Yumaklı · Tarım ve Orman BakanıTarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmeliği sosyal medya hesabından duyurdu ve düzenlemenin üreticinin gelirini artıracağını, ülkenin apiterapi alanındaki rekabet gücünü yükselteceğini vurguladı. Ekonomi gündemine oturan bu düzenleme, arı zehri üretimini ilk kez kayıt altına alıyor, üretim ve kalite standartlarını belirliyor ve izlenebilirliği zorunlu kılıyor.
Arı zehri neden altından değerli sayılıyor
Balda kilogram, arı zehrinde gram konuşulur. Bir kovandan tek seansta yalnızca birkaç yüz miligram zehir alınabildiği için ürün, bala kıyasla kat kat pahalı. Piyasa verilerine göre arı zehrinin gramı yüzlerce liradan alıcı bulabiliyor; ancak fiyat, saflığa, analiz raporuna ve saklama koşullarına göre geniş bir aralıkta değişiyor (yaklaşık, piyasa verisi). Zehir; ilaç, apiterapi ve kozmetik sektörlerinde ham madde olarak kullanılıyor, melitin gibi bileşenleri bilimsel araştırmalara konu oluyor.
Arı zehri ihracatı Türkiye'ye ne kazandırabilir
Tablonun çelişkisi tam burada. Türkiye, Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği verilerine göre 2025'te 97 bin tonu aşan üretimle bal üretiminde Çin'in ardından dünya ikincisi; buna karşın bal ihracatında ancak 19. sırada yer alıyor. Üretim gücünü katma değerli ürüne çeviremeyen sektör için, gramla satılan arı zehri düşük hacimle yüksek gelir sağlayabilecek bir kanal. Sertifikalı ve izlenebilir model, kayıt dışı üretimi standarda bağlayarak ürünün ilaç ve kozmetik gibi belge arayan pazarlara girmesinin önünü açıyor.
Bakanlığın kurduğu model sözleşmeli üretimi esas alıyor. Üretici, Arıcılık Kayıt Sistemi'ne kayıtlı olacak, yetkili işletmeyle sözleşme yapacak ve en az iki günlük uygulamalı eğitimin ardından Arı Zehri Toplama Sertifikası alacak. Bu zincir, dış pazarda belirleyici olan izlenebilirlik ve güvenilirlik koşullarını baştan kuruyor.
Ham zehirden küresel pazara
Elde edilen ham arı zehri gıda sanayiinde kullanılamıyor; ürün yalnızca kayıtlı işletmelerde ilaç, apiterapi ve kozmetik zincirine giriyor. Değer, ham maddeden işlenmiş ürüne doğru ilerledikçe büyüyor.
Yönetmeliğin ihracat hedefini gerçeğe çevirecek olan, üretim hacminin ne kadar büyüyeceği ve zehrin uluslararası standartlara uygun biçimde belgelenebilmesi olacak. Kayıt ve denetim altyapısı bu yolun ilk adımı.
Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında, bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için Analiz ve Araştırma Kurulu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
