Aylardır kırılgan bir ateşkesle ilerleyen Washington ile Tahran, ilk kez aynı masada somut bir takvimde buluştu. ABD ve İran heyetlerinin İsviçre'de yürüttüğü yüksek düzey görüşmelerin ilk turu pazartesi sona ererken, arabulucu Katar ve Pakistan'ın ortak açıklamasına göre iki taraf, nihai anlaşmaya 60 gün içinde ulaşmayı hedefleyen bir yol haritasında uzlaştı.
Açıklamaya göre süreci siyasi düzeyde denetleyecek bir Üst Düzey Komite kuruldu. Baş müzakereciler bu komiteye düzenli rapor verecek; nükleer dosya, yaptırımlar ve mutabakatın uygulanmasını izleyecek uyuşmazlık çözüm grubu ayrı çalışma kolları olarak yürütülecek. Teknik heyetlerin temasları hafta boyunca İsviçre'de sürecek.
Hürmüz için iletişim hattı
Turun en somut başlıklarından biri Hürmüz Boğazı oldu. Açıklamaya göre, 60 günlük dönemde ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak ve olası kazaları önlemek amacıyla bir iletişim hattı açıldı. Boğazın güncel durumu ise tartışmalı. İran Devrim Muhafızları, Lübnan'daki İsrail saldırılarını gerekçe göstererek boğazı yeniden kapattığını duyurdu. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise İran'ın boğazı kontrol etmediğini, trafiğin sürdüğünü savundu ve cumartesi 55 ticari geminin 17 milyon varil taşıyarak geçtiğini açıkladı. Bağımsız takip şirketi Kpler'in verileri ise pazar günü boğazdan yalnızca beş geminin geçtiğini, bunun bir önceki günkü 26 gemiye göre sert bir düşüş olduğunu gösterdi. Şirket, transponderini kapatan gemilerin bu sayıya yansımamış olabileceğini belirtti.
Petrol cephesinde gerileme
Diplomatik ilerleme enerji piyasalarına da yansıdı. Savaş döneminde 100 doları aşan Brent petrolün varil fiyatı, geçen hafta uzlaşı umuduyla gerilemiş, cuma günü yaklaşık 80 dolara inmişti. Reuters'a göre pazartesi erken işlemlerde, görüşmelerin sarsıntılı başlangıcıyla 1 doları aşan bir sıçramayla 81,66 dolara çıkan fiyat, turun olumlu sonuçlanmasının ardından geri çekildi. Brent, 22 Haziran gün içi işlemlerde yaklaşık 78,96 dolara, günlük yüzde 1,36 düşüşle indi.
Gözler Lübnan'da
Sürecin önündeki en büyük belirsizlik Lübnan. Taraflar, Katar ve Pakistan'ın kolaylaştırıcılığında, Lübnan'ı da kapsayan bir çatışmasızlık hücresi kurmayı kararlaştırdı. Ancak İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki çatışmalar, yenilenen ateşkese rağmen tümüyle durmuş değil. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bu mekanizmanın etkinliğini sürecin ilk gerçek testi olarak nitelendirdi. ABD Başkanı Donald Trump ise sosyal medyada, İran'ın Lübnan'daki müttefiklerini dizginlememesi halinde saldırıları yeniden başlatabileceği tehdidinde bulundu.
İlk gerçek test, Lübnan'daki çatışmasızlık mekanizmasının işleyip işlemeyeceği olacak.
Abbas Arakçi · İran Dışişleri BakanıGörüşmelere giden süreç bir haftaya sığdı.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
