ABD, İran ekonomisiyle ticari ve finansal ilişki sürdüren ülkeleri hedef alabilecek yeni yaptırım paketini 24 Ağustos Pazartesi günü açıklamaya hazırlanıyor. Hazine Bakanı Scott Bessent’in Türkiye saatiyle 20.00’de yapacağı basın toplantısı öncesinde paketin kesin ülke, şirket ve banka listesi henüz yayımlanmadı. İran ise ekonomik baskının sürmesi halinde Hürmüz Boğazı dahil Körfez’den petrol ihracatını durdurabileceğini bildirdi.
Yaptırım paketinin hedef listesi henüz açıklanmadı
Bessent, Financial Times’taki imzalı yazısında yeni hamleyi ABD’nin bir rakibe karşı şimdiye kadar kurduğu en geniş mali baskı girişimi olarak tanımladı. Yazı, İran’ın petrol satışları, bankacılık işlemleri ve taşımacılık ağlarıyla bağlantısını sürdüren ülkelerin ve kuruluşların yaptırım riskiyle karşılaşabileceğine işaret ediyor. Ancak hangi ülkelerin, bankaların ya da şirketlerin doğrudan listeye alınacağı Bessent’in açıklaması öncesinde kesinleşmiş değil.
ABD Hazinesi son aylarda İran’a yönelik “Economic Fury” başlığı altındaki yaptırımlarını petrol ticareti, gölge filo, aracı şirketler ve finansal ağlar üzerinde yoğunlaştırdı. Hazinenin haziran ayında yayımladığı resmî yaptırım duyurusu, İran ticaretini kolaylaştıran yabancı şirketlerin ve gerektiğinde yabancı finans kuruluşlarının ikincil yaptırım riskiyle karşılaşabileceğini belirtmişti. Pazartesi günü açıklanacak yeni paketin bu çerçeveyi ne ölçüde genişleteceği basın toplantısıyla netleşecek.
İran Hürmüz dahil Körfez’den petrol akışını işaret etti
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, ekonomik savaşın sürmesi halinde Hürmüz Boğazı’ndan veya Körfez’in başka bir noktasından petrol ihracatına izin verilmeyeceğini söyledi. Rızai ayrıca ABD’nin ekonomik baskısına katılan veya destek veren ülkelerin tutumunun Tahran tarafından savaş eylemi olarak değerlendirileceğini bildirdi.
Tehdit yalnız İran’ın kendi petrol ihracatı açısından değil, bölgedeki enerji trafiği bakımından da önem taşıyor. Hürmüz’deki petrol akışına ilişkin son veriler, boğazdan geçen hacmin savaş öncesindeki seviyenin yarısının altına indiğini gösteriyor. Yeni yaptırımların İran’ın ticaret ortaklarını doğrudan hedeflemesi halinde enerji arzı ile ikincil yaptırım riski aynı anda piyasanın gündemine girecek.
Diplomasi kanalı açık ancak ilerleme sınırlı
ABD ile İran arasında haftalardır doğrudan askeri saldırı yaşanmasa da altı aya yaklaşan çatışmayı sona erdirecek kapsamlı bir müzakere süreci kurulmuş değil. Haziran ayında İsviçre’de yapılan yüz yüze görüşmelerin ardından Katar, Pakistan ve Türkiye dahil bölge ülkeleri diplomatik temasları sürdürdü. İran’ın sert petrol tehdidi ile Washington’ın ticaret ortaklarına uzanabilecek yaptırım hazırlığı, tarafların askeri çatışma dışındaki baskı araçlarını genişlettiğine işaret ediyor.
