Türk heyetinin ayrıldığı üs saatler sonra vuruldu

İsrail’in Suriye’nin kuzeybatısındaki Ebu Zuhur Hava Üssü’ne düzenlediği saldırı, Türk askerî heyetinin tesisi ziyaret edip bölgeden ayrılmasından saatler sonra gerçekleşti. Suriyeli yetkililere göre saldırıda pist ve tesisler hasar gördü, can kaybı olmadı. Şam yönetimi ise İsrail’e, üste kalıcı Türk askerî konuşlanması planlanmadığını saldırıdan önce bildirdiğini açıkladı.

18 Ağustos’taki zamanlama, Ebu Zuhur’u Türkiye ile İsrail arasındaki Suriye geriliminin en görünür noktalarından birine taşıdı. Türk askerî heyetinin ziyareti, Suriye ordusunun yeniden yapılandırılması kapsamında eğitim ve askerî işbirliği çerçevesinde gerçekleşti. Şam’ın anlatımına göre hava üssü Suriye kontrolünde kalacak ve yeniden faaliyete geçirilmesi Suriye Hava Kuvvetleri’nin kapasitesine hizmet edecek.

Şam kalıcı Türk üssü planını reddetti

Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, İsrail tarafına Ebu Zuhur’da kalıcı Türk askerî üssü kurulmasının veya Türk birliklerinin konuşlandırılmasının planlanmadığının açık biçimde iletildiğini söyledi. Şeybani, Türk yetkililerin tesiste bulunmasının iki ülke arasındaki askerî eğitim ve işbirliği kapsamında olduğunu, üssün henüz operasyonel duruma gelmediğini belirtti.

Bu açıklama saldırının gerekçesi konusunda Şam ile Tel Aviv arasındaki temel ayrılığı ortaya koydu. İsrail yönetimi, Türkiye’nin Suriye’de kalıcı askerî varlık oluşturma ihtimalini güvenlik riski olarak değerlendirirken Suriye tarafı Ebu Zuhur’daki faaliyetin kendi hava kuvvetlerini yeniden kurmaya yönelik olduğunu savunuyor.

İsrail Türkiye’nin Suriye’deki varlığını kırmızı çizgi olarak görüyor

İsrail Başbakanlığı saldırının ardından yaptığı açıklamada, Suriye’nin hava üssünde Türk birliklerinin konuşlandırılmasına izin vermesinin İsrail açısından kabul edilemez olacağını belirtti. Başbakan Binyamin Netanyahu da Ankara’ya bu konuda daha önce uyarılar iletildiğini söyledi. İsrail’in yaklaşımı, mevcut askerî faaliyetin yanı sıra Türkiye’nin ileride Suriye’de kazanabileceği kalıcı kapasiteye de itiraz ettiğini gösteriyor.

Gerilimin saldırıdan önce diplomatik kanallara taşındığı da ortaya çıktı. Kaynaklara göre Mossad Başkanı Roman Gofman ile Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani 14 Ağustos’ta telefon görüşmesi yaptı. Görüşmede Türkiye’nin Suriye’deki askerî faaliyetleri, Ankara’nın Şam’a sağladığı silah ve insansız hava aracı desteği ele alındı. Bu temas, Ebu Zuhur saldırısından dört gün önce gerçekleşti.

Türkiye saldırıyı güçlü şekilde kınadı

Türkiye Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in Ebu Zuhur’a yönelik hava saldırılarını 18 Ağustos tarihli açıklamayla güçlü şekilde kınadı. Bakanlık, saldırının Suriye’nin altyapısını ve yeteneklerini hedef aldığını, ülkenin toprak bütünlüğü ve birliğini ihlal ettiğini belirtti.

Ankara ayrıca İsrail’in Türkiye’nin Suriye’deki askerî rolüne ilişkin iddialarını reddetti. Türkiye’nin Şam ile yürüttüğü işbirliğinin ülkenin güvenliği, istikrarı ve yeniden yapılanmasını desteklemeyi amaçladığı vurgulandı. Ebu Zuhur saldırısı böylece Türkiye ile İsrail arasındaki siyasi gerilimi doğrudan askerî konuşlanma tartışmasına taşıdı.

Washington tırmanma riskine dikkat çekti

ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, saldırıyı bölgesel istikrara hizmet etmeyen gereksiz bir tırmanma olarak değerlendirdi. Washington’ın Türkiye, İsrail ve Suriye arasında askerî yanlış hesaplama riskini azaltacak çatışmasızlık ve bilgi paylaşımı mekanizması üzerinde çalıştığı bildirildi.

Ebu Zuhur’un yeniden faaliyete geçirilip geçirilmeyeceği ve Türk askerî heyetlerinin tesise yeni ziyaretler yapıp yapmayacağı, gerilimin bundan sonraki seyrinde belirleyici olacak. Endeks24’ün daha önce yayımladığı Türkiye ve İsrail’in Suriye hava sahasındaki gerilimine ilişkin haber, iki ülkenin Suriye’deki askerî temas riskinin daha önce de gündeme geldiğini gösteriyordu.