ABD Başkanı Donald Trump’ın Kanada’ya karşı yeniden devreye aldığı yüzde 50 ek tarifeler, ilk bakışta sınırlı bir ticaret dilimini hedefliyor. Reuters Open Interest yazarı Jamie McGeever’in 25 Ağustos tarihli analizine göre tarifelerin kapsadığı ürünler Kanada’nın ABD’ye ihracatının yaklaşık yüzde 5,5’ine denk geliyor. Ancak gerilimin otomotiv sektörüne ve USMCA’nın geleceğine taşınması, doğrudan tarife faturasından daha büyük bir ekonomik risk yaratıyor.
Beyaz Saray’ın 20 Temmuz tarihli bilgi notunda Kanada’dan belirli ürünlere yüzde 50 ek vergi öngören üç ayrı düzenleme duyuruldu. Kapsam otomotiv, alkollü içecekler ve süt ürünleriyle bağlantılı kalemlere uzanırken enerji, potas ve bazı başka ürünler istisna edildi. Yönetim, vergileri Kanada’nın ABD ürünlerine yönelik ayrımcı uygulamalarına karşı bir dengeleme aracı olarak tanımlıyor.
Otomotiv tehdidi maliyet zincirini büyütüyor
Reuters’ın aktardığına göre Trump, anlaşma sağlanmaması halinde Kanada’dan gelen otomobil, kamyon ve otomotiv parçalarına yüzde 50 tarifenin 1 Ocak 2027’de devreye gireceğini söyledi. Otomotivde parçaların ve ara malların sınırı birden fazla kez geçebildiği üretim modeli düşünüldüğünde, yeni bir tarife katmanı yalnız Kanada’daki üreticileri değil ABD’deki montaj ve parça maliyetlerini de etkileyebilir. Bu nedenle olası sonuç, ithalat vergisinin tek seferlik maliyetinden daha geniş olabilir.
Trump yönetimi 18 Ağustos’ta vergilerin başlangıcını üç gün ertelemişti. Beyaz Saray kararı ek vergilerin 22 Ağustos’ta yürürlüğe girmesini öngördü. Kanada Maliye Bakanlığı ise 24 Ağustos tarihli açıklamasında ticaret görüşmelerinin askıya alındığını ve federal hükümetin eyaletlerle yeni ABD tarifelerine karşı yanıtı değerlendirdiğini duyurdu.
USMCA belirsizliği küresel etkiyi artırabilir
Gerilimin ikinci katmanı ABD, Meksika ve Kanada arasındaki USMCA düzeni. Reuters analizinde, anlaşmanın 1 Temmuz’daki ortak gözden geçirme sürecinde yenilenmemesi nedeniyle yıllık incelemelere girdiği ve yeni bir uzlaşma sağlanamazsa ticaret rejiminin daha parçalı bir yapıya dönüşebileceği belirtiliyor. Böyle bir senaryo, ürün menşei, yatırım yeri ve tedarik planlamasında belirsizliği artırabilir.
Bu risk, iki ülke arasındaki ticaretin büyüklüğü nedeniyle küresel ölçekte önem taşıyor. Reuters’ın ABD Nüfus Sayım Bürosu verilerinden aktardığına göre ABD ile Kanada arasındaki toplam ticaret 2025’te 715 milyar dolara ulaştı. Kanada, ABD’nin en büyük ticaret ortaklarından biri olmayı sürdürürken Meksika da aynı üretim ağının üçüncü ayağını oluşturuyor.
Endeks24’te Kanada’ya yönelik önceki tarife tehdidinde de müzakere takvimi ve USMCA kapsamındaki istisnaların önemi öne çıkmıştı. Son gerilimde fark, yüzde 50’lik yeni tarife paketinin fiilen devreye girmesi ve otomotiv için yeni bir tarih verilmesi.
Reuters yorumunun temel çıkarımı, mevcut vergi paketinin tek başına küresel ekonomiyi sarsacak büyüklükte olmadığı, fakat tırmanma ihtimalinin çok daha önemli olduğuna dayanıyor. Bu değerlendirme bir olgu değil, köşe yazarının analizi. Doğrulanmış olgular ise yüzde 50’lik seçici tarifelerin uygulanması, Kanada’nın karşılık hazırlığı ve otomotiv ile USMCA dosyalarının açık kalması.
