ABD Başkanı Donald Trump, Cuma günü Yüksek Mahkeme'nin ithalata tek taraflı gümrük vergisi koyma yetkisini kısıtlayan tarihi kararına sert tepki gösterdi. Kararı "saçma" olarak nitelendiren Trump, küresel ticaret savaşını sürdürme kararlılığını vurgulayarak tüm ülkelerden yapılan ithalata derhal yüzde 10 oranında yeni bir gümrük vergisi getirildiğini duyurdu.
Yargı kararı ve yetki tartışması
Yüksek Mahkeme, 6-3'lük bir çoğunlukla ABD Anayasası'na atıfta bulunarak vergi koyma yetkisinin münhasıran Kongre'de olduğuna hükmetti. Başyargıç John Roberts tarafından kaleme alınan kararda, Başkanın barış zamanında sınırsız vergi uygulama yetkisi bulunmadığı belirtildi. Bu karar, Trump yönetiminin uluslararası müzakerelerde kullandığı en büyük kozu hukuken tartışmalı hale getirdi.
Yeni strateji 1974 ticaret yasası
Mahkemenin iptal ettiği vergilerin ardından Trump, 1974 Ticaret Yasası'nın 122. maddesini tarihte ilk kez yürürlüğe koyan başkan oldu. Bu madde, "temel uluslararası ödeme sorunları" gerekçesiyle başkana 150 gün süreyle yüzde 15'e kadar vergi uygulama yetkisi tanıyor. Uzmanlar, bu hamlenin de kısa sürede yeni yasal itirazlarla karşılaşabileceğini öngörüyor.
Piyasalarda belirsizlik fiyatlaması
ABD borsa endeksleri, mahkemenin kısıtlayıcı kararı sonrası kısa süreli bir rahatlama yükselişi gösterse de Trump'ın misilleme niteliğindeki yeni vergi ilanıyla kazançlarını geri verdi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, mahkeme kararının Başkanın elindeki kozu daha karmaşık bir hale getirdiğini ifade ederken, küresel ticaret ağlarında 2026 yılı projeksiyonları yeniden risk ağırlıklı revize ediliyor.
ANALİZ:
Yüksek Mahkeme'nin yürütmeyi sınırlayan kararı ve Beyaz Saray'ın 1974 Ticaret Yasası üzerinden geliştirdiği bypass stratejisi, küresel ticaret rejiminde "hukuki öngörülebilirlik" döneminin sona erdiğini teyit ediyor. Mahkemenin Kongre'nin otoritesini hatırlatan çıkışı, kısa vadede gümrük duvarlarının aşılmasını bekleyen ithalatçılar için bir zafer gibi görünse de Trump’ın 122. Madde hamlesi, korumacı refleksin yasal boşlukları kullanarak devam edeceğini gösteriyor.
Küresel piyasa hassasiyetlerini rasyonalize eden modellerimiz, özellikle kritik mineraller ve enerji ürünlerindeki muafiyetlerin, ABD sanayisindeki girdi maliyetlerini dengeleme çabası olduğunu ancak genel yüzde 10’luk tarifenin küresel enflasyonist baskıyı 2027 projeksiyonlarına kadar taşıyabileceğini işaret ediyor. ABD’li ithalatçıların mahkemece belirsiz bırakılan 175 milyar dolarlık iade süreci ise önümüzdeki aylarda şirket bilançolarında likidite yönetimi açısından en kritik başlık olmaya adaydır.
ENDEKS24 ANALİZ MASASI
Beyaz Saray ve yüksek mahkeme arasındaki vergi yetkisi çatışmasının küresel ticaret projeksiyonuŞeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz.
Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.
