Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz'deki ana ihracat limanı Yanbu'dan yüklenen tankerler için savaş riski sigorta primi son haftalarda üç katına çıktı. Reuters'a konuşan sektör kaynaklarına göre primler temmuz başındaki yüzde 1'in altından şu anda gemi değerinin yaklaşık yüzde 3'üne yükseldi. Artış, İran'ın mart ayından bu yana ABD ve İsrail hava saldırılarına karşılık Hürmüz Boğazı'ndaki Suudi sevkiyatını kısıtlamasının ardından krallığın günlük 4 milyon varili (küresel arzın yüzde 4'ü) Doğu-Batı boru hattıyla Kızıldeniz'e yönlendirdiği dönemde geldi ve Riyad'ın ihracatında hâlâ güvenli bir rota bulamadığını gösteriyor.
Krallık, Irak kaynaklı olduğunu söylediği drone saldırılarının ardından 11 Eylül'de boru hattını kapattı; İran, Irak'taki bazı milis gruplarını destekliyor. Hacim şimdi yeniden artırılıyor, ancak sektör kaynakları, uydu görüntüleri ve gemi trafiği verilerine göre büyük Yanbu limanındaki yüklemeler henüz başlamadı.
Güney limanlarında primler Hürmüz seviyesine yaklaşıyor
Dört sektör kaynağının Reuters'a aktardığına göre Yanbu'ya uğrayan Suudi bağlantılı tankerler için kotalanan savaş riski primleri gemi değerinin yaklaşık yüzde 3'üne çıktı; temmuz başında bu oran yüzde 1'in altındaydı. Londra deniz sigortası piyasasının, Husilerin Babülmendep Boğazı yakınında sevkiyata saldırdığı gerekçesiyle bu suları yüksek riskli ilan etmesinin ardından fiyatlama değişti.
Yemen sınırına yaklaşık 80 kilometre uzaklıktaki Jizan dahil Yanbu güneyindeki limanlarda kotalanan primler temmuz başındaki yüzde 1 seviyesinden yüzde 7'ye kadar çıkabiliyor; bu oran, yüzde 6 ile 9 arasında seyreden Hürmüz geçişlerine neredeyse eşit. Suudi bağlantısı taşımayan Kızıldeniz geçişlerinde prim yüzde 0,2 ile 0,3 arasında kalıyor, kaynaklar veri hassasiyeti nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemedi.
Şirketler Hürmüz'ü Kızıldeniz'e tercih ediyor
Heidmar Maritime Holdings Corp CEO'su Pankaj Khanna, şu anda Hürmüz Boğazı'nı geçmenin daha kolay olduğunu söyledi: "En azından Hürmüz'de ABD bir miktar koruma sağlıyor. Kızıldeniz'de hiçbir şey yok. Suudi bağlantınız varsa sorununuz var demektir." Khanna, Yanbu'ya uğrayan her tankerin Suudi bağlantısı taşıyacağını ve bu nedenle hedef alınma riskiyle karşı karşıya kalacağını belirtti; Heidmar, Hürmüz ve Kızıldeniz'de faaliyetini sürdürürken Suudi limanlarından kaçınıyor.
Yemen kıyısının geniş kesimlerini ele geçiren ve bu ay Babülmendep Boğazı'nın ortasındaki Perim Adası'nı kontrol altına alan İran yanlısı milis grup, hükümete verdiği destek nedeniyle yalnız Suudi Arabistan'a bağlı gemileri hedef alacağını açıkladı. Husilerin Kızıldeniz'deki ilerleyişi krallığın ihracat rotasını baskılamayı sürdürüyor; Suudi Arabistan perşembe günü Yanbu bölgesine yönelenler de dahil Husilerin fırlattığı altı balistik füzeyi düşürdüğünü bildirdi.
İki ticaret kaynağı, tacirlerin Süveyş Kanalı yerine Mısır'ın Akdeniz kıyısındaki Port Said limanında gemiden gemiye aktarımla Suudi petrolünü Kızıldeniz'de yüklemeye hazırlandığını söyledi. Bu yöntem, tankerlerin Babülmendep üzerinden güneye açılmasına imkan tanıyor; aksi halde Asya varışlı yükler Süveyş'in ardından çok daha uzun ve maliyetli bir güney Afrika rotasını izliyor.
Tanker fiyatları ve seyir maliyeti tırmanıyor
Savaş nedeniyle bazı Körfez petrol üreticileri kendi tankerlerini satın almaya yöneldi; beş kaynağa göre eski tankerlerin ortalama fiyatı 100 milyon doların üzerine çıktı. Suudi Arabistan bu hafta, Irak'ın 4,5 milyar dolar değerinde 25 tanker satın aldığı yönündeki iddialarını yalanladı ve taşıma maliyetlerindeki artışın savaşla bağlantılı başka etkenlerden kaynaklandığını söyledi.
Genellikle yedi günlük seyir dönemini kapsayan ve her 24 saatte bir gözden geçirilen savaş riski primleri nedeniyle Yanbu'dan yapılan bir sefer 3 milyon dolara, diğer Suudi limanlarından veya Hürmüz üzerinden yapılan seferler ise 7 milyon dolara kadar maliyet taşıyabiliyor; savaş öncesinde bu rakam en az 100 bin dolardı. Sektör tahminlerine göre üreticiler ayrıca tanker kiralaması için günde en az 500 bin dolar, seyir süresince yakıt için de 100 bin doların üzerinde ek maliyet ödüyor.
ABD Hürmüz'de hava desteği sağlıyor, Kızıldeniz'de değil
Kaynaklara göre ABD ordusu son aylarda Hürmüz üzerinden seyreden gemilere kısmi hava desteği sağlıyor; Kızıldeniz'de böyle bir koruma bulunmuyor, burada güvenliği sağlayan Avrupa Birliği daha fazla gemiye ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. İsmini açıklamayan bir ABD yetkilisi, özel şirketlerin talebi üzerine otomatik koruma sağlanmadığını söyledi.
Kaynaklara göre Suudi Arabistan veliaht prensi bu ay Husilere karşı ABD'den askeri yardım talep etti; Suudi kabinesi de ülkenin deniz savaş riski sigorta havuzunu yönetmesi için Saudi Reinsurance Company'yi görevlendirdi. Dryad Global CEO'su Corey Ranslem, Babülmendep geçişlerinin zorlu kalmaya devam ettiğini, günde yalnızca birkaç tankerin bu güzergahı kullandığını belirtti: "Hareket eden yük büyük ölçüde kuru dökme yük, bazı ürünler ve Suudi bağlantısı taşımayan sınırlı sayıda tankerden oluşuyor."
