Türkiye'de kişi başı sigara harcaması, kişi başı sağlık harcamasını geçti. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sigaraya kişi başı 1.024 dolar harcandığını, buna karşılık kişi başı sağlık harcamasının 840 dolarda kaldığını açıkladı. Bu ters tablo, tütünün bireysel bir alışkanlık olmanın çok ötesinde, ülke ekonomisine binen ağır bir kalem olduğunu gösteriyor. Faturanın büyüklüğü ise tek bir rakamda toplanıyor: Yeşilay'ın 2025 Bağımlılık Ekonomisi raporuna göre sigaranın Türkiye'ye yıllık doğrudan maliyeti yaklaşık 24 milyar dolar.
Faturayı oluşturan üç kalem
Rapor, 24 milyar dolarlık tabloyu üç ana kalemde topluyor. En büyük pay, hanelerin doğrudan sigara alımına ayırdığı yaklaşık 15 milyar dolar. Bunu, sigara kaynaklı hastalıkların tedavisine giden 5 milyar dolarlık sağlık gideri ve tütün kaynaklı yangınların yol açtığı 4 milyar dolarlık hasar izliyor. Erken ölümler ve iş gücü kaybı gibi dolaylı maliyetler hesaba katılmadığından, gerçek yük bu rakamın üzerinde. Konu, bu haftaki açıklamalarla birlikte yeniden ekonomi gündeminin öne çıkan başlıkları arasına girdi.
Madalyonun diğer yüzünde tütün, kamu bütçesi için önemli bir gelir kapısı. Ekonomist Murat Batı'nın hesaplamasına göre yalnızca 2025'te tütünden yaklaşık 10,87 milyar dolar özel tüketim vergisi tahsil edildi. Bu ikili yapı, yani hem yüksek sağlık maliyeti hem de yüksek vergi geliri, tütünle mücadeleyi salt bir sağlık sorunu olmaktan çıkarıp mali bir denge sorununa dönüştürüyor.
Neden bu kadar çok içiliyor
Yüksek tüketimin arkasındaki en belirleyici etken fiyat. Deutsche Bank'ın 69 metropolü karşılaştırdığı 2025 raporunda İstanbul, sigaranın en ucuz olduğu şehirler arasında yer aldı. Bir paket sigaranın dolar cinsinden fiyatı yıllar içinde geriledi: 2012'de 4,5 dolar olan fiyat 2020'de 2,5 dolara, 2025'te 2,2 dolara indi. Türkiye, paket fiyatında dünya sıralamasında 108. basamakta, yani en ucuzlar arasında. Uzmanlara göre fiyatta yapılacak yüzde 10'luk artış, tüketimi yüzde 7 ila 8 azaltabiliyor.
Bir pide parasına 3 paket sigara alınıyor.
Toker Ergüder, Sağlık Politikaları KuruluRakamların ardındaki tüketim
Bakan Memişoğlu'nun paylaştığı verilere göre 2025'te Türkiye'de 8 milyar paket sigara satıldı; bu, kişi başına yılda ortalama 117 pakete denk geliyor. OECD Health Data ise günlük ortalama tüketimde Türkiye'yi 17,8 adetle üye ülkeler arasında ilk sıraya koyuyor. Erkeklerin yüzde 46,1'i, kadınların yüzde 24'ü tütün bağımlısı. Sigara, ülkeyi akciğer kanserinde dünya birincisi yapıyor ve her yıl 120 bin kişinin ölümüne yol açıyor.
Tüm bu tablo, kişi başına inildiğinde tek bir çarpıcı karşılaştırmada özetleniyor.
Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında, bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için Analiz ve Araştırma Kurulu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
