Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a yönelik operasyonları, küresel enerji tedarik zincirinde ağır tahribat yarattı. Geçtiğimiz hafta ham petrol fiyatlarının varil başına 119 dolara kadar tırmanması, Asya ülkelerinde enflasyon ve resesyon endişelerini yeniden alevlendirdi.
Bu kriz ortamı, iç pazarda yavaşlama ve sert fiyat rekabetiyle mücadele eden Çinli elektrikli araç üreticileri için stratejik bir çıkış kapısı araladı. Dünyanın en büyük elektrikli otomobil üreticisi konumundaki Çin, artan benzin maliyetleri karşısında Asya pazarına yönelik ihracat baskısını artırıyor. Sektör temsilcileri, yakıt kıtlığının yükünü ağır şekilde hisseden Asya ülkelerinde elektrikli araçlara geçişin hızlanacağını vurguluyor.
Asya pazarında dönüşüm hızlanıyor
Asya'nın ham petrol arzının yaklaşık yüzde 60'ı Hürmüz Boğazı üzerinden sağlanıyor. İran'ın bu rotadaki kargo akışını kısıtlaması, bölge ülkelerini alternatif enerji arayışına itiyor. Küresel veriler, 2025 yılında elektrikli araç kullanımının dünya genelinde günlük ham petrol tüketimini 1,7 milyon varil azalttığına işaret ediyor. Bu rakam, İran'ın 2025 yılındaki toplam ihracatının yüzde 70'ine denk geliyor. Enerji uzmanları, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin Avrupa'da yarattığı yenilenebilir enerji dönüşümüne benzer bir kırılmanın şu an Asya'da yaşandığını belirtiyor.
Çin'in iç pazarındaki daralma ihracatı zorunlu kılıyor
Petrol ithalatının yüzde 40'ını Orta Doğu'dan karşılayan Çin, devasa stratejik rezervleri ve yenilenebilir enerji altyapısıyla enerji krizinden izole bir görünüm çiziyor. 2025 yılında Çin'de satılan yeni araçların yüzde 50'sini elektrikli araçlar oluştururken, bu durum ülkenin petrol tüketimini yaklaşık yüzde 10 oranında düşürdü. Ne var ki, 2024 yılında faaliyet gösteren 129 Çinli EV markasından yalnızca 15'inin 2030 projeksiyonlarında ayakta kalabileceğinin öngörülmesi, sektördeki aşırı kapasitenin dış pazarlara yönlendirilmesini zorunlu kılıyor. Gümrük tarifeleri nedeniyle ABD pazarına giremeyen üreticiler, Vietnam gibi enerji faturasını düşürmek isteyen Asya ülkelerine odaklanıyor.
