Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanan "Özel Teknelerin Donatımı ve Özel Tekneleri Kullanacak Kişilerin Yeterlikleri Hakkında Yönetmelik", Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmek üzere takvime bağlandı. Özellikle İstanbul Boğazı ve tatil bölgelerinde bir güvenlik ve vergi sorununa dönüşen kayıtdışı kiralık tekne faaliyetlerini engellemeyi hedefleyen düzenleme, 6 ay sonra resmen uygulanmaya başlanacak. Yeni kurallar çerçevesinde özel teknelerin ticari amaçla kullanımı tamamen yasaklanırken, kural ihlallerine yönelik cezalar tekne boyu üzerinden hesaplanacak.
Metre başına 2 bin 500 lira idari para cezası
Yeni düzenleme, mülkiyet hakları ile kullanım amaçları arasındaki çizgiyi net bir şekilde çiziyor. Özel teknesini veya yatını ticari bir faaliyet için kullandıranlara veya yetki yazısı olmaksızın başkasına tahsis edenlere, teknenin tam boyu üzerinden metre başına 2 bin 500 lira idari para cezası kesilecek. Aynı yaptırım, ADB belgesiyle ticari faaliyette bulunan kişiler ve belgesi askıdayken tekne kullananlar için de geçerli olacak. 2026 yılının ikinci yarısından itibaren denetimlerin, deniz kolluk kuvvetleri koordinasyonuyla sıkılaştırılması bekleniyor.
Belgelendirmede kademeli sisteme geçiş
Amatör denizcilikte uzmanlık seviyelerini ayıran yeni sistemde, tam boyu 10 metreye kadar olan tekneler için "ADB 10" belgesi şartı getirildi. Bu belgeyi alabilmek için 16 yaşını doldurmuş olmak, teorik ve uygulama eğitimlerini başarıyla tamamlamak gerekiyor. 18 yaşından küçük belge sahipleri, teknelerini ancak bir yetişkin gözetiminde sevk edebilecek. Gövde boyu 24 metreye kadar olan tekneler için gereken "ADB 24" belgesi ise ancak 12 aylık "ADB 10" tecrübesinin ardından ve 18 yaş sınırıyla alınabilecek.
ANALİZ :
Endeks24 analistlerinin sektörel yansıma projeksiyonlarına göre, bu düzenleme denizcilik piyasasında kısa vadede arz daralması, orta vadede ise kurumsallaşma etkisi yaratacaktır. Özellikle "sharing economy" adı altında vergisiz yürütülen yat kiralama faaliyetlerinin ağır cezalarla baskılanması, resmi turizm işletmesi belgeli ticari yat işletmeciliğine olan talebi %25-30 bandında artırabilir.
Risk ve fırsat dengesi açısından bakıldığında, kayıtdışı piyasanın çekilmesiyle ikinci el tekne piyasasında 2026 son çeyreğinde bir arz fazlası oluşabilir. Ancak bu durum, deniz turizminin şeffaflaşması ve güvenlik standartlarının yükselmesi adına kritik bir yapısal reformdur. Düzenlemenin 2027 projeksiyonlarında, denizcilik sigorta primlerinde ve profesyonel mürettebat istihdamında yukarı yönlü bir ivme beklenmektedir. Uygulama süreci Endeks24 tarafından yakından izleniyor.
ENDEKS24 ANALİZ MASASI - Sektörel Etki Değerlendirmesi
