TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın İran’ı da kapsayan, İslam dünyası için daha geniş bir anlaşmaya dönüşmesini umduğunu söyledi. Kurtulmuş, 25 Eylül 2026 Cuma günü Ankara’da gazetecilerin sorularını yanıtlarken anlaşmayı İran’a karşı bir pakt olarak görmediklerini, bölgedeki diğer ülkelerin katılımıyla güçlenmesini beklediğini belirtti. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için gereken Meclis onayının ise yeni yasama yılıyla birlikte ekimde gündeme gelmesi bekleniyor.
Onay süreci ekimde Meclis’e taşınabilir
Kurtulmuş, uluslararası anlaşmaların yürürlüğe girebilmesi için parlamento onayının şart olduğunu hatırlattı ve anlaşma kapsamında şu anda yapılan toplantıların hazırlık niteliği taşıdığını söyledi. Kurtulmuş, konunun Meclis’in tatilden dönmesinin ardından önümüzdeki dönemde gündeme gelmesini beklediğini ifade etti. TBMM, Anayasa gereği her yıl ekim ayının ilk günü toplanıyor.
Taraflar, 7 Ağustos’taki imzadan bu yana anlaşmanın uygulama çerçevesini belirlemek ve Suudi Arabistan’ın ihtiyaçlarını değerlendirmek için görüşüyor. Ankara daha önce Riyad’ın askeri ihtiyaçlarına özellikle teknik konularda katkı verebileceğini açıklamıştı. Türk yetkililer ise anlaşma henüz onaylanmadığı için bu aşamadaki desteğin büyük ölçüde ikili düzeyde kalacağını söylüyor. Türk savunma sanayiinin üçlü paktaki rolü ortak üretim ve teknoloji ortaklığı ekseninde tartışılırken, üç ülkenin genelkurmay başkanlarının Riyad’a destek yollarını görüşmek üzere bir araya gelmesi planlanıyor.
İran’a karşı değil, genişlemeye açık
Kurtulmuş, anlaşmanın İran’ı hedef alıp almadığı sorusuna Türkiye’nin bilinen tutumunu yineleyerek yanıt verdi. Kurtulmuş’a göre anlaşma belirli bir ülkeyi hedef almıyor; öncelikli amacı bölgedeki çatışmalar ve İsrail’in düşmanca olarak nitelendirdiği politikaları karşısında bölge devletlerinin güvenliğini sağlamak.
Bu çizgi imzanın hemen ardından da dile getirilmişti. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan 8 Ağustos’ta anlaşmanın İran’a ya da başka bir ülkeye yönelik olmadığını söylemiş, Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar da ertesi gün anlaşmanın tamamen savunma amaçlı olduğunu ve ilkelerini benimseyen ülkelerin katılımına açık bulunduğunu açıklamıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da 12 Ağustos’ta katılıma açıklık mesajı vermişti. Kurtulmuş’un açıklaması, bu genel katılım çağrısını İran’ı adıyla anarak bir adım öteye taşıyor. Genişleme gündeminde ağustos ortasında Mısır’ın pakta katılımı incelediği de kayda geçmişti.
NATO’nun 5. maddesine benzer kolektif savunma
Anlaşma, 7 Ağustos 2026’da Mekke’de Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalandı. Fidan’ın NATO’nun 5. maddesiyle kıyasladığı hüküm, taraflardan birine yönelik silahlı saldırıyı üç ülkeye birden yapılmış saldırı sayıyor. Anlaşma, İran savaşının bölgeye yayılan etkileri sürerken ve Yemen’deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’a saldırılarını başlatmasından haftalar önce imzalanmıştı.
