Yaz aylarının habercisi mangal kültürü canlanırken, sofranın gözde ürünü beyaz et bir anda cep yakar hale geldi. Akaryakıt, yem, enerji ya da işçilik kalemlerinde kayda değer bir tırmanış olmamasına rağmen, mangallık parçalanmış ürünlerin etiketleri mevsimsel talep gerekçesiyle suni biçimde yukarı çekildi.
Mart ve nisan aylarındaki etiketler haziran rakamlarıyla yan yana konulduğunda suistimalin boyutu netleşiyor. Tavuk ürünlerinde ortalama artış yüzde 45 ile 60 arasında seyrederken, asıl vurgun doğrudan mangallık olarak talep gören kesimlerde yaşanıyor. İlkbaharda kilogramı 220 lira dolayında olan ızgaralık kanat, bugün 450 liraya tırmanarak yaklaşık iki katına çıktı; tavuk pirzola ise 165 liradan 260 liraya yükseldi.
Sektördeki bazı satıcılar bütün tavuğu parçalayarak kâr marjını şişiriyor. Kilogramı 130 lira dolayında tutulan bütün tavuk, kanat veya pirzola haline getirildiğinde ortada hiçbir ek maliyet bulunmamasına karşın fiyat aniden yükseliyor. Mevsimsel talebi fırsata çeviren bu tutuma karşı Ticaret Bakanlığı ekipleri, haksız fiyat artışı yapan işletmelere yönelik saha denetimlerini aralıksız sürdürüyor.
Üreticiden artışa tepki
Tarımsal Üretim ve Küçükbaş Yetiştiricileri (TÜRKYED) Genel Başkanı Nihat Çelik, özellikle kanat fiyatlarındaki sıçramanın ekonomik bir mantıkla açıklanamayacağını söyledi. Fiyatların kısa sürede ikiye katlandığını belirten Çelik, mangal sezonunun fırsatçılar için bahaneye dönüştüğünü vurguladı. Çelik ayrıca Ticaret Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı'nı fiyat oluşum sürecini ayrıntılı incelemeye çağırdı.
Üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkının hangi aşamada oluştuğu şeffaf biçimde ortaya konulmalı.
Nihat Çelik · TÜRKYED Genel BaşkanıÇelik, ihracat kapıları kapandığında zarar ettiklerini söyleyerek yardım isteyen kimi üretici ve aracıların, piyasa canlandığında tüketiciyi mağdur ettiğini de hatırlattı.
Esnaf toptancıyı işaret ediyor
Son artış yalnızca tüketiciyi değil mahalle esnafını da köşeye sıkıştırıyor. Vatandaşla her gün yüz yüze gelen kasaplar, sorunun aracı tedarikçilerden kaynaklandığını söylüyor. İstanbul'da çalışan bir esnaf, toptancıların mangal sezonunu bahane ederek fiyatları kasten yükselttiğini anlattı.
Büyük toptancılar piyasaya ürün vermeyi yavaşlatıp etiketleri sürekli yukarı çekiyor; biz vitrine ürün koyarken mahcup oluyoruz.
İstanbul'da bir kasap esnafıEkipman fiyatları da uçtu
Sezonun açılması beyaz etle sınırlı kalmadı; piknik malzemeleri de hareketlendi. Bahar aylarında kilogramı 80 lira dolayında satılan mangal kömürü 150 liraya kadar çıktı. Standart sac mangallar 300 lira bandından 600 liraya, nisanda 800 liraya bulunan katlanır masa-sandalye setleri ise 1.500 liraya yükseldi.
2 katİlkbahardan bu yana mangal kömürü, sac mangal ve piknik mobilyasında ortalama fiyat artışı.
