İran ile Umman, yaklaşık altı aydır ciddi biçimde aksayan Hürmüz Boğazı trafiğinin kısmen yeniden başlaması için ortak geçici seyrüsefer koridorunu görüştü. Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, güvenli seyrüseferi yeniden tesis edecek geçici düzenlemenin yakında açıklanabileceğini söyledi. Henüz nihai bir açılış takvimi duyurulmadı.

Reuters’ın 25 Ağustos tarihli haberine göre İran ve Umman, boğazın yönetimi konusunda yeni temaslarda bulundu. Taraflar ortak geçici bir seyrüsefer koridorunu ele aldıklarını ve koridorun mayınlardan temizlenmesi üzerinde uzlaştıklarını bildirdi.

Albusaidi, İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada geçici koridor ve güvenli seyrüsefer için pratik düzenlemelerin yakında duyurulabileceği yönünde beklenti ifade etti. Bu açıklama, geçişlerin başladığı ya da Hürmüz’ün tamamen yeniden açıldığı anlamına gelmiyor.

Boğazdaki trafik hâlâ savaş öncesinin çok altında

Hürmüz Boğazı, şubat sonunda başlayan savaş öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatlarının yaklaşık beşte birini taşıyordu. Reuters’ın Vortexa verilerine dayandırdığı 25 Ağustos tarihli ayrı haberinde, boğazdan petrol geçişinin pazartesi günü yaklaşık 5 milyon varile indiği, savaş öncesinde bu miktarın günlük 20 milyon varilin üzerinde olduğu belirtildi.

Bu tablo, diplomatik temasların fiziksel enerji akışına henüz tam olarak yansımadığını gösteriyor. Hürmüz’de uzlaşma ihtimalinin petrol piyasasına etkisi ise fiyatlarda daha hızlı görüldü. Geçici koridor görüşmelerinin yeniden açılma beklentisini güçlendirmesiyle Brent petrol 26 Ağustos işlemlerinde iki haftadan uzun sürenin en düşük seviyelerine geriledi.

Gelir paylaşımı için nihai anlaşma teyit edilmedi

İran ile Umman arasında boğazın gelecekteki yönetimi, geçiş kuralları ve denizcilik hizmetleri daha önce de müzakere edildi. Ancak mevcut açıklamalarda gelir paylaşımının şartları, geçiş ücretleri veya nihai bir ortak mali düzenleme ilan edilmiş değil.

Bu nedenle gelir paylaşımına ilişkin iddialar kesinleşmiş iki taraflı anlaşma olarak değerlendirilemiyor. Mevcut doğrulanmış çerçeve, geçici seyrüsefer koridoru kurulması, güvenli geçiş için pratik düzenlemelerin hazırlanması ve mayın temizliği çalışmalarına odaklanıyor.

Boğazdaki geçişlerin ne zaman geniş ölçekte normale döneceği de belirsizliğini koruyor. Son haftalarda gemilere yönelik saldırıların sürmesi ve İran ile ABD’nin karşılıklı deniz ablukaları uygulaması, ticari gemilerin rotaya dönüşünü sınırlayan başlıca güvenlik riskleri arasında yer alıyor.