Washington ile Tahran arasında geçen hafta varılan geçici mutabakatın ilk somut adımı pazartesi atıldı. ABD Hazinesi, İran petrolünün üretimine, teslimine ve satışına izin veren 60 günlük genel lisansı yürürlüğe koydu. Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğinin yeniden artmasıyla birleşen karar, ham petrol fiyatlarını savaş başından bu yana en düşük seviyelerine çekti.
Yaptırım 21 Ağustos'a kadar askıda
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in açıklamasına göre askıya alma 21 Ağustos'a kadar geçerli olacak. Bu süre boyunca Tahran, petrol ve ilgili ürünleri satabilecek ve bunların ödemelerini tahsil edebilecek. Bessent, lisansın İran'ın Hürmüz'de serbest geçişe ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetçilerinin ülkeye girişine yönelik taahhütleri karşılığında verildiğini belirtti.
Arabuluculuğu Pakistan ve Katar'ın yürüttüğü görüşmeler İsviçre'de sürüyor. Taraflar, 60 gün içinde kalıcı bir anlaşmaya giden yol haritası üzerinde uzlaştı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İranlı yetkililerle yapılan temasların nihai anlaşma için sağlam bir zemin oluşturduğunu söyledi. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı, nükleer konuların henüz görüşülmediğini ve yeni bir taahhütte bulunulmadığını açıkladı.
Başarılı bir nihai anlaşma için çok iyi bir temel attık.
JD Vance · ABD Başkan YardımcısıBrent ve WTI ne durumda
Vance'in görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini açıklamasının ardından petrol piyasasında satıcılı seyir hâkim oldu. Uluslararası gösterge Brent, pazartesi yaklaşık yüzde 4 gerileyerek 77 dolar dolayına indi. ABD ham petrolü WTI ise yüzde 2,7 değer kaybederek 74 dolar civarına geriledi ve mart başından bu yana ilk kez 75 doların altını gördü. İki kıstas da savaş öncesi seviyelerin üzerinde kaldı; o dönemde Brent 68, WTI 62 dolar dolayındaydı.
Hürmüz'de tanker trafiği toparlanıyor
Küresel petrol ve gaz sevkiyatının kritik geçiş noktası Hürmüz Boğazı'nda hareketlilik hafta sonu yeniden başladı. Gemi takip verilerine göre cuma günü 19, cumartesi 35, pazar ise 17 geçiş kaydedildi. Cuma ile pazar arasındaki günlük ortalama 23 gemiye ulaştı. Bu seviye, nisandaki tek haneli rakamların belirgin biçimde üzerinde; ancak savaş öncesi günlük ortalama olan 130 geçişin hâlâ çok altında.
Taraflar, ticari gemilerin boğazdan güvenli geçişini sağlamak için bir iletişim hattı da açtı. İran'ın stratejik su yolunu kapattığını duyurmasının ardından ABD Başkanı Donald Trump, geçişlerin aksaması hâlinde savaşı yeniden başlatmakla tehdit etmişti.
Mutabakatın kırılgan yönleri
Piyasa beklentisine göre fiyatlardaki gerilemenin sınırlı kalmasının nedeni, anlaşmanın henüz kalıcı bir barışa dönüşmemiş olması. Mutabakat 60 günlük bir çerçeve niteliği taşıyor; İsrail anlaşmanın tarafı değil ve Lübnan'daki askerlerini çekmeyeceğini açıkladı. İran'ın nükleer görüşmeleri reddetmesi ve bölgedeki tansiyonun sürmesi, yatırımcıların risk primini tümüyle fiyatlamaktan kaçınmasına yol açıyor.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
