Küresel havacılık endüstrisi, Orta Doğu’da tırmanan savaşın uçuş ağlarını felç etmesi ve enerji maliyetlerini zirveye taşımasıyla sarsılıyor. Dünyanın halka açık en büyük 20 havayolu şirketi, çatışmaların başladığı günden bu yana piyasa değerinden yaklaşık 53 milyar dolar kaybetti. Sektör yöneticileri, jet yakıtı fiyatlarındaki sert yükseliş ve hava sahası kapanmalarının sektörü 11 Eylül saldırıları sonrası döneme benzer bir belirsizliğe sürüklediği konusunda alarm veriyor.
Jet yakıtı maliyetleri ikiye katlandı
Havayollarının operasyonel giderlerinin üçte birini oluşturan jet yakıtı fiyatları, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarından bu yana iki katına çıktı. Birçok taşıyıcı petrol fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı korunma (hedging) stratejileri uygulasa da maliyetlerdeki ani artışın bilet fiyatlarına yansıtılması kaçınılmaz görünüyor. easyJet CEO'su Kenton Jarvis, mevcut kargaşanın 2022 yılındaki Ukrayna işgalinden daha şiddetli bir etki yarattığını belirterek, havacılıkta 2020’den bu yana en büyük türbülansın yaşandığını vurguladı.
Körfez taşıyıcıları ve küresel rota kesintileri
Krizin merkez üssünde bulunan Emirates, Etihad ve Qatar Airways gibi Körfez devleri, hava sahası kapanmaları ve bölgesel turizmin çöküşü nedeniyle uçuş programlarını radikal şekilde daraltmak zorunda kaldı. IATA Başkanı Willie Walsh, Orta Doğu merkezli havayolları için krizin boyutunun pandemi dönemini bile gölgede bırakabileceğine işaret etti. Devlet desteği olmayan bağımsız havayollarının bu mali baskı altında iflas riskiyle karşı karşıya kalabileceği değerlendiriliyor.
Lufthansa ve Air France cephesinde tedarik alarmı
Avrupa’nın dev taşıyıcıları da krizden muaf değil. Lufthansa CEO'su Carsten Spohr, yolcu başına ortalama kârın 10 euro seviyesinde olduğunu, bu nedenle artan yakıt maliyetlerini karşılamanın tek yolunun ücretleri yükseltmek olduğunu belirtti. Air France-KLM ise olası jet yakıtı kıtlığına karşı Asya rotalarındaki servisleri azaltmayı içeren acil durum planlarını devreye soktu. Küresel kargo trafiğinin de aksamasıyla birlikte uçaklarda doluluk oranları artsa da kârlılık rasyoları hızla zayıflıyor.
